Dünkü siyasi tartışmanın tozu dumanı dağıldıktan sonra, gerçekte neler yaşandığına daha yakından bakabiliriz. Belki de Hristiyan Birlik Partisi (CU) milletvekili Mirjam Bikker’in sözleri yaşananları en iyi özetliyor: VVD, PRO ve VOLT tarafından sunulan değişiklik önerisinin sonuçlarını akıl almaz boyutlara taşıdı.
Öncelikle söz konusu değişiklik önerisinin ne içerdiğine bakalım. Özellikle 60 bin avronun üzerindeki servet getirilerine uygulanması öngörülen ek vergi üzerinde durmak istiyorum.
Yaklaşık 70 bin kişi, sahip oldukları servet üzerinden yılda 60 bin avro veya daha fazla gelir elde ediyor. Üstelik bunun için hiçbir şey yapmaları gerekmiyor. Örneğin bankada 5 milyon avrosu ya da 1 milyon avro değerinde hisse senedi bulunan kişilerden söz ediyoruz.
Bir de şu tabloya bakalım: Hollanda’da 1,66 milyon insan, yılda 30 bin avro, yani bunun yarısı kadar gelir elde edebilmek için her gün yoğun şekilde çalışmak zorunda.
Kendilerini bu emekçi kesimin temsilcisi olarak göstermekte ısrar eden VVD, şimdi ise hükümeti düşürmekle tehdit ederek, yıllık 60 bin avronun üzerindeki servet getirilerinden birkaç puan daha fazla vergi ödemek zorunda kalacak bir kesimin çıkarlarını savunuyor. Oysa bu insanlar söz konusu vergi artışı nedeniyle bir an bile uykularını kaçırmayacaktır.
VVD’nin gerçek yüzü tam da burada ortaya çıkıyor.
VVD Grup Başkanı Ruben Brekelmans’ın dün akşam yaklaşık beş dakika içinde en az on kez tekrarladığı ifadeyi kullanacak olursak, yaşananlar gerçekten dehşet verici. Üstelik yeni vergi planının yalnızca bir oy farkla kabul edileceği belli olduktan sonra bile bu söylemini sürdürdü.
VVD, yıllardır yalnızca kendi başarısının peşinde koşan, takım arkadaşlarına pas vermeyen, onlarla iş birliği yapmayan bir futbolcuya benziyor. Hatta kendi takım arkadaşlarının hayatını sürekli zorlaştırıyor. VVD, hem kendisinin hem de başkalarının en kötü yönlerini ortaya çıkarıyor. Üstelik bunu yaparken gerçeği çarpıtmaktan da çekinmiyor. Bu kez de aynı şey yaşandı.
Azınlık hükümeti açısından vergi planının parlamentoda çoğunluk desteği alması hayati önem taşıyordu. Sağ ve sol partilerle yürütülen uzun müzakerelere rağmen başlangıçta bir uzlaşmaya varılamadı. Bunun üzerine hükümet, son tarihe birkaç hafta kala adeta açık bir evlilik anlaşması yaptı. Bu anlaşmaya göre koalisyon ortaklarının, muhalefet partileriyle birbirlerinden bağımsız şekilde görüşmeler yürütmesine izin verilecekti.
Nitekim D66 ve CDA, vergi planını kurtarmak amacıyla PRO ve VOLT ile görüşmeler yaparak kapsamı daraltılmış bir değişiklik önerisi üzerinde uzlaştı.
Üstelik bu süreçte VVD’yi düzenli olarak bilgilendirdiler. Bu da dikkat çekici bir durum. Hangi eş, başka biriyle yakınlaşırken partnerini bu konuda bilgilendirir ki?
Ancak sürece dahil olan herkesin açıklamalarını dikkatle dinlediğimizde, VVD’nin PRO ve VOLT ile anlaşmaya varıldığı ve uzlaşmanın sağlandığı aşamadan haberdar edildiği anlaşılıyor.
Buna rağmen Dilan Yeşilgöz, çarşamba akşamı öfkesini herkesin gözü önünde sergiledi. Gözleri öfkeden faltaşı gibi açılmış bir şekilde, tamamen hazırlıksız yakalandığını söyledi.
Oysa bu da bir başka yalan.
VVD’nin tepkisinin yalnızca bu değişiklik önerisinin sonuçlarından kaynaklandığına inanmak mümkün değil. Dün birinin söylediği gibi, bu mesele küçük bir ayrıntıdan ibaret; hatta küçük bir ayrıntı bile sayılmaz.
Peki, o zaman bu büyük tepkinin asıl nedeni ne?
VVD ilk kez kontrolü kaybediyor
Birincisi, VVD uzun yıllardan sonra ilk kez siyasi kontrolü kaybetti. Özellikle son iki hükümet döneminde parti, daha önce sözünü ettiğim bencil futbolcu gibi davrandı. Bencil, iş birliğinden uzak ve herkes için işleri zorlaştıran bir tutum sergiledi.
Dilan Yeşilgöz, sığınmacıların aile birleşimi konusunda ortaya attığı ‘zincirleme aile birleşimi’ iddiası üzerinden Rutte IV hükümetinin düşmesine neden oldu. O, tam anlamıyla bir parti lideri değil; güç arzusuyla hareket eden, çevresine saldıran bir sokak dövüşçüsü gibi davranıyor. Sorumluluk bilincinden uzak tutumuyla kendi partisini de uçuruma sürüklüyor.
İkinci neden ise bugünlerde sol veya sosyal politikaları çağrıştıran her şeyin neredeyse suç gibi görülmesi. Daha önce de bu konuda bir yazı yazmıştım: Hollanda genel olarak sağ eğilimli, hatta bana göre oldukça radikal sağ bir ülke hâline geldi.
Elbette herkes böyle düşünmüyor. Geçtiğimiz hafta sonu düzenlenen Kırmızı Çizgi protestosuna katılan 200 bin kişi bunun aksini gösteriyor. Ancak genel eğilim ne yazık ki bu yönde.
Bunun temelinde, yaklaşık 40 yıldır etkisini sürdüren ve ‘güçlünün hakkı’ anlayışını esas alan neoliberal ideoloji yatıyor. Bu anlayış, Hollanda’yı giderek ‘önce ben ve benim çıkarlarım’ düşüncesinin etkisi altına soktu. Başkaları artık ya bir rakip ya da düşman olarak görülüyor.
Bunun sonucunda, neoliberal rekabet düzenine ayak uydurmakta zorlanan dezavantajlı insanların yükünü paylaşmak istemeyenlerin sayısı giderek artıyor. Yaklaşım basit: ‘Kendi hatan, sonucuna da kendin katlan. Başının çaresine bak.’
Böylece toplumumuzda birinci ve ikinci sınıf vatandaşların ortaya çıkması tehlikesiyle karşı karşıyayız.
En sevdiğim filmlerden biri olan Elysium aklıma geliyor. Filmde varlıklı kesim, uzaydaki bir koloniye taşınırken geride kalan insanlar, seçkinler için yaşanmaz hâle gelmiş bir dünyada çalışmaya devam ediyor.
Bu, yoksullarla zenginler arasındaki uçurumu büyüten ve doğaya büyük zarar veren neoliberal ekonominin kaçınılmaz sonuçlarından biri.
VVD, neoliberal anlayışın ete kemiğe bürünmüş hâli
Benim gözümde VVD, neoliberal zihniyetin ete kemiğe bürünmüş hâlidir. Güçlünün hakkı, önce ben ve benim çıkarlarım… Gerisi kendi başının çaresine baksın!
Yanlış anlaşılmasın, ben sağa karşı değilim. Benim idealimde sağ, sol ve inanç temelli partiler birbiriyle iş birliği yapar.
Bireyin kendini geliştirebilmesi için özgür bir alana sahip olması (sağın ‘ben’ anlayışı) ne kadar önemliyse, toplum olarak insanları bir arada tutabilmek de (solun ‘biz’ anlayışı) o kadar önemlidir. Bütün bunların yanında, daha derin bir özle, temel değerlerle kurulan bağ da bulunmalıdır. Buna nasıl bir isim verdiğinizin önemi yok.
Bu üç nitelik bir araya geldiğinde dengeli bir siyaset ortaya çıkar. Birbirleriyle iş birliği yapan siyasi anlayışlar, topluma yön verebilir.
Bunun için de özellikle Mirjam Bikker’in dün defalarca vurguladığı gibi, insanın kendi doğrularından gerektiğinde vazgeçebilmesi, uzlaşma sağlayabilmesi ve başkalarıyla iş birliği yapabilmesi gerekir.
Bu aynı zamanda iktidar mücadelesinin değil, içeriğin ve politikaların öncelikli olması demektir. Güç, toplumun bütününe ve ortak yarara hizmet etmelidir.
Ancak bütün bunlar, siyasetçilerin ve yöneticilerin belirli bir olgunluğa sahip olmasını gerektiriyor. Ne yazık ki yeni vergi planı üzerine yapılan dünkü tartışmada bu olgunluğu pek göremedim.
Demokrasinin gerektiği gibi işleyebilmesi için önce insanların olgunlaşması gerekiyor.
Mevcut azınlık hükümetinin geleceği artık pamuk ipliğine bağlı. Bunun sorumlusu ise liberal düşünce mirasını tamamen kaybetmiş olan VVD’dir. Dilan Yeşilgöz’ün liderliğinde giderek radikalleşen parti, artık herkesi yanında görmek yerine, kendisinden farklı düşünenleri dışlamayı tercih ediyor.
Kaynak: JOOP – BNNVARA
Tom Ribbens – Sosyal Hizmet Uzmanı