VVD, önemli bir iletişim dersini unutmuş görünüyor: İçerikte sert, üslupta ise yumuşak olunmalı. Böylece iş birliğinin önü açık tutulabilir. Bu değerlendirme, eski Başbakan Mark Rutte’nin kampanya stratejisti Jan Driessen’e ait.
13 Kasım 2026 – Jan Driessen
Hollanda’yı 16 yıl boyunca kesintisiz yöneten ve siyasi güç dengelerini yönetme konusunda deneyimli olan bir parti, kendisini nasıl böylesine çıkmaz bir konuma sokabilir? Bunun nedeni siyasi görüşleri değil, gereksiz yere sertleşen iletişim dilidir.
VVD, önemli bir iletişim kuralını unutmuş görünüyor: İçerikte sert olunmalı, ancak iş birliğini mümkün kılmak için üslup yumuşak tutulmalı. Her zaman bir çıkış yolu bırakılmalı. Tarafların itibar kaybetmeden geri adım atabileceği bir kapı açık tutulmalı.
Önce VVD, PVV’ye kapıyı kendisi açtı. Böylece Geert Wilders yeniden olası bir hükümet ortağı olarak gündeme geldi, siyasi rüzgârı arkasına aldı, VVD’nin sağından seçmen çekti ve ülkenin en büyük partisi konumuna yükseldi. Ancak yaşanan başarısız ve utanç verici ortaklığın ardından bu kapı yeniden kapatıldı. Bunun gerekçesi, Wilders’in kabul edilemez siyasi görüşleri ya da yönetim konusundaki yetersizliği değil, güvenilmez olmasıydı.
Hareket alanı giderek daraldı
Ardından sol partiler dışlandı. Önce PvdA ve Frans Timmermans, daha sonra da PRO hedef alındı. Seçim açısından kısa vadede avantajlı görünen bu tutum, uzun vadede hükümet kurma ve yönetme alanını giderek daralttı.
Her dışlama kararı güçlü bir siyasi mesaj gibi görünse de iş birliğini açıklamayı ve savunmayı zorlaştırdı. Özellikle de sürekli olarak hangi partilerle kesinlikle iş birliği yapılamayacağı söylenen VVD seçmenleri açısından.
Perşembe günü yaşananlar, bu yaklaşımın nereye vardığını açıkça gösterdi. PRO ve Volt tarafından sunulan, CDA ve D66’nın da desteklediği değişiklik önergesi 79 oyla kabul edildi. Vergi planı da Temsilciler Meclisi’nden 76’ya karşı 74 oyla geçti. VVD ise kendi hükümetinin vergi planına karşı oy kullandı. Sert sözlerle engellemek istediği gelişme yine de gerçekleşti.
VVD Meclis Grup Başkanı Ruben Brekelmans, oylamanın ardından yaşananları ‘şaşırtıcı ve kabul edilemez’ olarak nitelendirdi. Oysa bu sonuç önceden görülebilirdi. D66 ve CDA grupları destek vereceklerini açıklamıştı. Sandalye sayısını hesaplayan herkes, önergenin çoğunluğu sağlayabileceğini öngörebilirdi. Siyasi güç dengelerini yönetmeyi bilen bir parti, böyle bir ihtimali hesaba katmalıydı. İletişim stratejisini de buna göre belirlemeliydi.
VVD, sonrasında da bu kadar ağır ifadeler kullanarak kendi konumunu gereksiz yere zorlaştırdı. Parti, seçmenlerine bir kez daha kabul edilemez bir olay yaşandığı mesajını verdi. Böylece yalnızca koalisyon ortaklarıyla arasındaki mesafeyi artırmakla kalmadı, giderek küçülen kendi seçmen tabanını da olası bir çözümün arkasında toplamayı zorlaştırdı.
Geri adım atmak için yeterli alan vardı
Söz konusu düzenleme, vergilendirmenin emek gelirlerinden sermaye ve servete doğru 1 milyar avroluk kaydırılmasından ibaret. Elbette VVD’nin bu konuda farklı bir görüşü olabilir. Ancak kamu maliyesinin bütünü içinde bu, sınırlı bir değişiklik. Üstelik çalışmanın üzerindeki vergi yükünün azaltılmasına da imkân sağlayabilir.
VVD bu değişikliği de sahiplenebilirdi. Örneğin şöyle bir açıklama yapabilirdi:
‘Hayır, bu bizim tercih ettiğimiz bir düzenleme değil. Ancak ülkenin yönetilebilir durumda kalması için sorumluluk üstleniyoruz. Çalışanlar da bu düzenlemeden yararlanacak. Bu nedenle söz konusu uzlaşmayı kabul edebiliriz.’
Değişikliğin koalisyon anlaşmasına aykırı olduğu yönündeki sert suçlama da gerçeği tam olarak yansıtmıyor. VVD yönetimi, düzenlemeyi kamuoyu önünde bir güven meselesine dönüştürmeden önce geri adım atmak için yeterli hareket alanına sahipti.
Ülkeyi yönetmek isteyen bir parti, siyasi birlikteliği koruma sorumluluğunu da üstlenmeli ve gelişmeleri önceden hesaplayarak iletişim kurmalıdır. Olası sonuçları, hoşuna gitmeyen ihtimaller de dâhil olmak üzere önceden değerlendirmeli ve açıklamalarını buna göre şekillendirmelidir.
Bu, kameraların karşısında sert bir tepki vermekten çok daha fazlasını gerektirir. Aynı siyasi partilerle iki gün sonra nasıl yol alınacağını da düşünmek gerekir.
Uzlaşmaya kapalı bir dil kullanan VVD, kendi seçmenlerine sol partilerle iş birliğinin bir yenilgi olduğu mesajını verdi. Böylece bir uzlaşma, yönetim açısından elde edilmiş bir sonuç olmaktan çıkarak teslimiyet ve siyasi başarısızlık olarak algılanmaya başladı.
Sert iletişim dilinin asıl kalıcı zararı da budur: Yalnızca siyasi rakiplerinizi kendinizden uzaklaştırmaz, kendi seçmenlerinizin de sizinle birlikte hareket edebilmesinin önünü kapatırsınız.
VVD kendi sözleriyle kendisini çıkmaza soktu
VVD, kullandığı aşırı sert ifadeler nedeniyle bugün kendi kendisini çıkmaza sokmuş durumda. Hükümette kalmaya devam etmek, kendi seçmenlerine daha önce kabul edilemez olarak nitelendirdikleri bir gelişmenin neden şimdi kabul edilebilir olduğunu açıklamayı gerektiriyor.
Hükümetten ayrılmak ise bu vergi değişikliğinin neden bir hükümet krizini haklı çıkaracak kadar önemli olduğunu anlatmayı zorunlu kılıyor.
Her iki seçenek de partinin kendi iletişim politikası nedeniyle gereksiz yere yıpranmasına yol açıyor. Ancak VVD, yaşadığı bu itibar kaybını kendi tutumuyla ve gereksiz yere hazırladı.
Rutte’nin hedefi her zaman uygulanabilir bir çözüm bulmaktı
Tam da bu nedenle, ülkeyi yönetme tecrübesiyle öne çıkan bir partinin daha dikkatli davranması gerekirdi.
Mark Rutte, yaklaşık 14 yıl boyunca farklı siyasi partilerle nasıl anlaşmalar yapılabileceğini, farklı çıkarların nasıl uzlaştırılabileceğini ve ortak çözümler için nasıl alan yaratılabileceğini gösterdi. Onun başbakanlığı dönemindeki hükümetlerde de anlaşmazlıklar ve başarısızlıklar yaşandı. Ancak temel hedef her zaman birlikte uygulanabilir çözümler üretmekti.
Siyaset, kimin daha yüksek sesle ‘hayır’ dediği üzerine kurulu bir yarış değildir. Özellikle siyasi partilerin çok sayıda olduğu parçalı bir parlamentoda ülkeyi yönetmek, uzlaşmayı gerektirir. Azınlık hükümeti ancak partilerin kendi katı tutumlarının ötesine geçebilmesiyle işleyebilir.
İçerikte sert, iletişimde yumuşak olunmalı. Ve her zaman bir kapı açık bırakılmalı.
Bu bir zayıflık değil, siyasi olgunluğun göstergesidir. Çünkü bütün kapıları gösterişli bir şekilde kapatanların, sonunda kendilerinin de dışarıda kalmasına şaşırmamaları gerekir.
Jan Driessen, iletişim danışmanı ve eski Başbakan Mark Rutte’nin kampanya stratejistidir.
Trouw