Büyükelçimiz Burak Akçapar, dün Kral Willem-Alexander’a güven mektubunu sundu. Atlı tören arabası, görkemli üniformalar ve askerî bando eşliğindeki karşılama, Hollanda’nın kalbinde Türkiye’ye gösterilen devlet saygısını görünür kıldı.
Kaldırımda kameralar, sarayın önünde şeref kıtası, içeride gülümseyen iki yüz… Birkaç satırlık resmî haberin ardında, merakla izlenecek bir gelenek ve anlatılmaya değer nice ayrıntı vardı.
Bir güven mektubu, iki ülke arasında dostluğun dili oldu… Hollanda’nın iki yüzyılı aşan saray geleneğiyle karşılanan Büyükelçimiz Burak Akçapar, Türkiye’yi temsil etmenin onurunu, Hollanda’da yaşayan bizlerin gururuna taşıdı.
Haber ve yorum: İlhan KARAÇAY
Değerli Okurlarım,
Şöyle bir düşününüz…
Lahey’in bir sokağındasınız.
Önünüzden, üzerinde taç süslemeleri bulunan bir atlı tören arabası geçiyor.
Kırmızı kumaşlar, özenle hazırlanmış koşumlar, tören kıyafetli görevliler…
Biraz ileride askerî bando bekliyor.
Derken, İstiklal Marşımız yükseliyor.
İnsanın içini ısıtan bir görüntü bu. Hele yıllardır Hollanda’da yaşayan bizler için, tanıdığımız bir şehrin ortasında kendi ülkemizin böylesine özenle karşılandığını görmek, ayrıca anlamlı.
Büyükelçi Burak Akçapar, Noordeinde Sarayı’nda güven mektubunu Kral Willem-Alexander’a sunarken.
Dün, Türkiye’nin Lahey Büyükelçisi Burak Akçapar’ın güven mektubu töreni, işte bu görüntüleri bir araya getirdi. Akçapar, Noordeinde Sarayı’nda Kral Willem-Alexander’a Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın güven mektubunu sundu ve Hollanda nezdindeki görevinin resmî kabul aşamasını tamamladı.
SARAYA ATLI ARABAYLA
Burak Akçapar, kırmızı ve altın renkli ayrıntılarıyla dikkat çeken kraliyet tören arabasının yanında.
Günümüz diplomasisini düşününce, aklımıza çoğu zaman siyah makam otomobilleri geliyor. Hollanda’da güven mektubu sabahlarının kendine özgü bir görüntüsü var. Büyükelçi, Kral’ın görevlendirdiği bir saray teşrifatçısının, yani “kamerheer”in eşliğinde, atlı tören arabasıyla karşılanıyor.
Dün Akçapar için de bu gelenek uygulandı. Fotoğraflarda, arabanın kırmızı döşemeleri, kapısındaki kraliyet arması ve görevlilerin kıyafetleri, ayrıntılarıyla görülüyor. Büyükelçimizin üzerindeki jaketatay da bu törenin kıyafet geleneğine uyuyor.
Hollandaca tören açıklamasındaki “blauw rijtuig” ifadesini de açalım.
Büyükelçilik personelinin bindiği bu araç, mavi renkli bir atlı tören arabası.
Kortejin önünde ve arkasında ise Kraliyet Marechaussee teşkilatının tören üniformalı atlıları yer alıyor.
Marechaussee’yi, Hollanda’nın askerî statülü jandarma teşkilatı olarak düşünebiliriz.
Böylece saraya varış, daha kapıdan içeri girilmeden, başlı başına bir karşılama oluyor.
Ev sahibi ülke, konuğunu almaya araç gönderiyor, O’na eşlik edecek görevlisini belirliyor ve yolculuğun her ayrıntısına özen gösteriyor.
Atlar, tören görevlileri ve büyükelçimiz… Saraya uzanan yolculuğun renkli bir anı.
KALDIRIMDAN BAKANLAR DA HİKÂYENİN İÇİNDE
Dünkü törenden bir sokak görüntüsü. Bariyerin gerisindeki kamera, atlı korteji ve Noordeinde Sarayı’nı aynı karede buluşturuyor.
Benim hoşuma giden taraflardan biri de bu. Sarayın içinde devletlerin temsilcileri buluşurken, dışarıda hayat devam ediyor.
Dünkü fotoğraflardan birinde, bariyerin gerisinden töreni kayda alan bir kameramanı görüyoruz. Atlı araba geçerken, arka planda saray duruyor; ön planda ise bu anı izleyen insanlar var.
Yıllar önce bir güven mektubu törenini yazarken de sarayın çevresinden izleme imkânına dikkat çekmiştim. Elbette sarayın içine davetsiz girilmiyor, törenin güvenlik düzenine uyuluyor. Fakat bu gelenek, sokaktan görülebilen tarafıyla, halkın merakına da sesleniyor.
Böyle bir görüntü, diplomasiye ilgisi olmayan birini bile durdurabilir. “Kim geliyor, hangi ülkenin büyükelçisi, birazdan ne olacak?” diye düşündürür.
Bir ülkenin adı, yalnızca gazete sütunlarında değil, şehrin gündelik hayatının içinde de duyulur.
Dün o ülke, Türkiye idi. Bizim açımızdan bu karelerin güzelliği de burada.
DÖRT DAVUL SELAMI VE ARDINDAN İSTİKLAL MARŞI
Sarayın önündeki karşılamanın sesini de anlatalım. Kraliyet’in dünkü program için yayımladığı bilgiye göre, müzik görevini Kraliyet Askerî Bandosu Johan Willem Friso üstlendi. Şeref kıtası ise Kraliyet Marechaussee personelinden oluşturuldu.
Hollandaca metindeki “vier roffels”, dört ayrı davul vuruşundan ziyade, dört davul rulosuyla yapılan tören selamını anlatıyor. Bunun anlamı da güzel: Kraliyet’in açıklamasına göre, şeref kıtasının bir makama sunabildiği en yüksek askerî selam bu.
Ardından, büyükelçinin ülkesinin millî marşı çalınıyor. Dün Noordeinde Sarayı’nın önünde duyulan marş, bizim İstiklal Marşımızdı.
Daha sonra Akçapar şeref kıtasını denetledi ve beraberindeki heyetle saraya girdi.
Ayrılışta da dört davul selamı geleneği var.
Burada gösterilen saygı, büyükelçinin temsil ettiği ülkeye yöneliyor. Biz de bu nedenle, üniformalara, arabalara ve müziğe bakarken, Türkiye Cumhuriyeti’nin karşılanışını görüyoruz. O görüntünün Hollanda’daki yurttaşlarımıza vereceği sevinci anlamak güç değil.
Aynı sabah Kral, El Salvador ve Azerbaycan’ın yeni büyükelçilerini de ayrı ayrı kabul etti. Her ülkenin temsilcisi, kendi sırası ve kendi töreniyle saraya geldi. Bu ayrıntı da devletler arasındaki karşılıklı saygının nasıl bir usule bağlandığını gösteriyor.
İÇERİDE GÜLÜMSEYEN BİR KARŞILAMA
Saraydaki fotoğrafa tekrar bakalım. Akçapar ile Kral, mektubun takdimi sırasında gülümsüyor. Dışarıdaki törenin görkemi, içeride daha sade bir karşılaşmaya dönüşüyor. Fotoğrafın bize gösterdiği bu sıcak an, haberin en güzel karelerinden biri.
ZARFIN İÇİNDE NE VAR
“Güven mektubu” diyoruz, geçiyoruz. Oysa günlük dille anlatınca, belgenin anlamı hemen anlaşılıyor: Bir devlet başkanı, diğerine, bu kişinin kendisini temsil edeceğini bildiriyor ve O’nun bu sıfatla söyleyeceklerine güvenilmesini istiyor.
Mektup, büyükelçinin kişisel bir konuk olarak gelmediğini, devletini temsilen konuştuğunu resmen bildiriyor. Bu nedenle, belgenin takdimi de devletler arasında özel bir anlam taşıyor.
Kraliyet’in açıklamasında, büyükelçilerin iki belge sunduğu belirtiliyor. Biri, önceki temsilcinin görevinin sona erdiğini bildiriyor; diğeri, yeni büyükelçinin yetkisini tanıtıyor. Kral’ın kabulüyle, temsilin resmî başlangıcı tamamlanıyor.
Bir büyükelçinin ülkeye gelişiyle bu tören arasında görüşmeler yapması, makamında çalışması mümkündür. Güven mektubunun kabulü, ev sahibi devlet nezdindeki resmî sıfatını tamamlayan aşamadır. Akçapar’ın dünkü törenini de bu çerçevede okumak gerekiyor.
Üstelik bu güven, karşılıklı. Hollanda da yurt dışına gönderdiği büyükelçilerine, Kral’ın imzasını taşıyan bir güven mektubu veriyor. O büyükelçiler de gittikleri ülkenin devlet başkanına mektuplarını sunuyor. Dün Türkiye’nin temsilcisini ağırlayan Kral, başka bir başkentte kendi ülkesini temsil edecek diplomatını da aynı güven diliyle tanıtıyor.
İKİ YÜZYILI AŞAN BİR TÖREN GELENEĞİ
Kraliyet’in verdiği bilgiye göre, bugünkü tören düzeni 1815’te belirlenmiş, o tarihten beri büyük ölçüde korunmuş. Sokaklar ve ulaşım araçları değişmiş, fakat bu karşılama biçimi yaşamaya devam etmiş.
Güven mektuplarının geçmişinde, insanı gülümseten başka ayrıntılar da var.
Kraliyet koleksiyonlarında, George Washington’ın 1794’te John Quincy Adams’ı elçi olarak tanıttığı bir mektup bulunuyor. Washington, muhatabına dostça hitap ediyor, mektubunu da aynı dostluk diliyle bitiriyor.
Hollanda Kralı’nın başka bir krala gönderdiği güven mektubunda ise “kardeşim” anlamına gelen hitap kullanılabiliyor. Yani bütün bu resmiyetin içinde, dostluk ve yakınlık anlatan sözcükler de var. Devletlerin dili, bazen sandığımızdan daha insani olabiliyor.
Bu arada, Hollandaca “geloofsbrieven” sözcüğü, dinî bir belgeyi anlatmıyor.
Buradaki anlam, temsilcinin yetkisine duyulan güven.
Türkçedeki “itimatname” de aynı diplomatik belgenin adı.
Törenin ardından günlük diplomasi başlayacak; görüşmeler, temaslar ve çözüm bekleyen işler gelecek. Fakat bu başlangıcın böylesine özenle yapılması, karşılıklı ilişkiye verilen değeri herkesin görebileceği bir biçime dönüştürüyor.
Kraliyetin karşılama geleneği, farklı büyükelçilerin törenlerinde de sürüyor.
AYNI SARAYIN ÖNÜNDEN GEÇEN HATIRALAR
Eski dosyalarımı açınca, aynı sarayın farklı duygulara ev sahipliği yaptığını bir kez daha gördüm. Selçuk Ünal’ın 2023’teki kabulü, 6 Şubat depremlerinin acısı içinde gerçekleşmişti. O günün haberinde, Kral’ın taziyeleri ve Hollanda’dan gelen dayanışma öne çıkıyordu.
Ünal da görüşmenin ardından, Kral’a ve Hollanda halkına bu zor dönemdeki destekleri için teşekkür ettiğini açıklamıştı. Bugün geriye bakınca, o töreni atlı arabası kadar, acımızın paylaşılmasıyla da hatırlıyoruz.
Fatma Ceren Yazgan’ın 2025’teki törenini anlatırken ise temsilin zarafetini, kıyafetleri ve karşılamanın görsel yönünü öne çıkarmıştım. Aynı kapıdan bu kez Burak Akçapar girdi. İnsanlar değişiyor, Türkiye’nin temsili devam ediyor.
Bu eski fotoğrafları, arşiv olduklarını özellikle belirterek yeniden paylaşıyorum. Her biri, aynı geleneğin ayrı bir hatırası. Bugünkü karelerle yan yana geldiklerinde, Lahey’deki diplomatik hayatımızın küçük bir albümü oluşuyor.
BU GÖRKEMLİ BAŞLANGICIN ARDINDA BİRİKİM VAR
Burak Akçapar, Lahey’e uzun bir diplomatik ve akademik birikimle geldi. Büyükelçiliğin resmî özgeçmişine göre, 1967 İstanbul doğumlu. Boğaziçi Üniversitesi’nde siyaset bilimi eğitimi aldı, Hamburg Üniversitesi’nde uluslararası hukuk doktorası yaptı. Dışişleri Bakanlığı’na 1988’de katıldı.
Hindistan ve İspanya büyükelçiliklerinin ardından Dışişleri Bakan Yardımcılığı yaptı. Lahey’den önce, Cenevre’de Birleşmiş Milletler Ofisi ve diğer uluslararası kuruluşlar nezdinde Türkiye’nin daimî temsilcisiydi. NATO’da da görev üstlenen Akçapar’ın, diplomasi ve uluslararası ilişkiler üzerine kitapları bulunuyor.
Bu geçmiş, yeni görevinde kullanabileceği geniş bir tecrübe demek. İki ülke arasındaki ilişkilerde, Hollanda’daki toplumumuzun beklentilerinde ve karşılıklı temaslarda, bu birikimin güzel sonuçlar vermesini diliyoruz.
HOLLANDA’DA YAŞAYAN BİZLER İÇİN
Büyükelçilik denince, biz burada yaşayanların aklına yalnızca resmî görüşmeler gelmiyor. Türkiye ile bağımızı, bir derdimiz olduğunda sesimizi ulaştıracağımız makamları, kültürümüzün ve insanımızın nasıl temsil edildiğini de düşünüyoruz.
Bir ülkenin başka bir ülkedeki görünürlüğü, zaman içinde pek çok insanın emeğiyle oluşuyor. İşçisiyle, girişimcisiyle, sanatçısıyla, öğrencisiyle, gazetecisiyle hepimiz bu ilişkinin içindeyiz. Büyükelçimizin devlet töreniyle karşılanması, bu yüzden, resmî çevrelerin dışına da sesleniyor.
Dünkü fotoğrafları seyrederken, ben de işte bunları düşündüm. Sarayın önündeki atlı arabayı, kırmızı kumaşları, kameraları, askerleri gördüm. Sonra, mektubu sunarken gülümseyen büyükelçimize baktım. Haberini yazmak insana iyi gelen bir gündü.
İstiklal Marşımızın Lahey’de yankılandığı bu başlangıcın ardından, Büyükelçimiz Burak Akçapar’a başarılar diliyorum.
Hoş geldiniz Sayın Büyükelçi, yolunuz açık olsun.…