Hollanda’da aylardır hükümet ile muhalefet arasında sonuç alınamayan müzakerelerin ardından, koalisyon içindeki birliktelik artık ciddi biçimde sarsıldı. PRO, bir tarafta D66 ve CDA, diğer tarafta ise VVD arasında kendisine yer açmayı başardı. Mevcut koşullarda koalisyonun ciddi bir yara almadan yoluna devam etmesi artık mümkün görünmüyor.
VVD lideri Dilan Yeşilgöz, koalisyon ortakları D66 ve CDA’ya açık bir mesaj verdi: Hükümetten veya koalisyondan ayrılmak yerine, perşembe sabahı vergi planı üzerine yapılacak görüşmelerde ve ardından gerçekleştirilecek oylamalarda sert bir hesaplaşma yaşanacak.
D66 ve CDA, çarşamba günü daha önce PRO ve Volt ile vergi planında değişiklik yapılması konusunda anlaşmaya vardı. Sol muhalefet partileri, varlıklı kesimlerden 1 milyar avro alınmasını ve bu kaynağın çalışma gelirleri üzerindeki verginin düşürülmesi yoluyla çalışanlara geri verilmesini istiyor. D66 ve CDA ise bu anlaşmanın arkasında duracaklarını açıkladı.
Hükümetin gelecek yıl toplamda 500 milyar avronun üzerinde harcama yapacak olmasına rağmen, söz konusu değişiklik VVD için kabul edilemez bir adım olarak değerlendiriliyor.
VVD lideri Yeşilgöz, partisinin çarşamba akşamı gerçekleştirdiği kriz toplantısının ardından yaptığı kısa açıklamada, “Bu, içerik bakımından Hollanda için kötü bir anlaşma” dedi.
VVD’nin PRO’ya karşı tutumu partinin temel politikası hâline geldi
Yeşilgöz’ün tepkisinin bir diğer nedeni de anlaşmanın PRO ile yapılmış olması. Aynı parti, günün erken saatlerinde “milyonerler vergisinin” hayata geçirilmesini zafer olarak duyurmuştu. VVD ise böyle bir düzenlemeyle kesinlikle ilişkilendirilmek istemiyor.
Yeşilgöz’ün hükümet kurma sürecinden bu yana PRO ile arasına koyduğu mesafe, VVD’nin temel siyasi çizgisinin önemli bir parçası hâline geldi. Bu tutum, son seçimlerde partinin seçim başarısına da katkı sağladı. Dolayısıyla PRO ile siyasi uzlaşma sağlamak, VVD’nin hiçbir zaman gündeminde olmadı.
PRO lideri Jesse Klaver kapsamlı bir anlaşma yapmak istiyordu. Ancak JA21, SGP ve BBB de sağ kanattan alternatif bir yol önerdi. Bu seçenek, söz konusu partilerin kabul edilmesi zor siyasi ve ideolojik talepleri nedeniyle baştan itibaren uygulanabilir görünmese de Yeşilgöz bu ihtimali ciddiye almak zorundaydı.
Yeşilgöz henüz son noktayı koymadı
Yeşilgöz’ün PRO’nun taleplerini kabul etmemek için son ana kadar gerekçeleri vardı. Ancak D66 ve CDA’nın bu anlaşmayı yapması kendisini şaşırttı.
Yeşilgöz, çarşamba akşamı yaptığı açıklamada, “Herkes bu gelişme karşısında hazırlıksız yakalandı” dedi. Buna karşılık koalisyon ortakları, üç parti arasında görüşmelerin yapıldığını belirtiyor.
VVD lideri henüz kesin bir kopuş kararı vermedi. “Koalisyon ortaklarımızın bu anlaşma lehinde oy kullanıp kullanmayacağını göreceğiz” diyen Yeşilgöz, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Böyle bir durumda iş birliğinin nasıl devam edebileceğine bakmamız gerekecek.”
Yeşilgöz, D66 ve CDA’nın PRO’nun planına destek vermesi hâlinde “köklü bir yeniden yapılanmaya” ihtiyaç duyulacağını söylüyor. Ancak bu açıklama, hükümetin hemen düşürüleceği anlamına gelmiyor.
Bunun nedenlerinden biri de hükümeti düşüren partinin, genellikle erken seçimlerde bunun siyasi bedelini ödemesi. VVD, kimsenin istemediği yeni seçimlerin sorumluluğunun kendi üzerine kalmasını istemiyor. Nitekim 2023 yılında hükümetin düşmesinin ardından liberaller de sorumlu tutulan taraflardan biri olmuştu.
VVD ve Yeşilgöz kamuoyu yoklamalarında zor durumda
VVD’nin kamuoyu yoklamalarındaki düşük oy oranları da Yeşilgöz’ün elini güçlendirmiyor. CDA ve D66 da anketlerde iyi durumda değil. Ancak Yeşilgöz’ün ayrıca seçmen nezdindeki kişisel desteğinin düşük olması gibi bir sorunu bulunuyor.
Son seçim kampanyası sırasında yapılan Ulusal Seçmen Araştırması’na (NKO) göre Yeşilgöz, kendi seçmen kitlesi içinde en düşük sempati puanına sahip lider olmuştu. Geçen yıl ekim ayında yapılan seçimlerden bu yana kendi seçmenlerinin Yeşilgöz’e duyduğu güvende de belirgin bir düşüş yaşanıyor.
Bu açıdan bakıldığında erken seçim, koalisyon ortakları için cazip bir seçenek değil. Nitekim Parlamento bu hafta, hükümetin düşmesi durumunda ara seçimlere gidilmeden mevcut siyasi yapıdan yeni bir hükümet oluşturulmasını savunan bir önergeyi kabul etti.
Yeşilgöz de muhtemelen istemeden bu seçeneğe kapı aralayan bir açıklama yaptı.
“CDA ve D66, PRO ve Volt ile bir koalisyon kurmayı tercih ediyorsa bunu yapabilir” diyen Yeşilgöz, böyle bir seçeneğin her iki parlamentoda da çoğunluğa ulaşmanın yolunu açabileceğini ima etti. Ancak bunun için yine VVD’nin desteğine ihtiyaç duyulacak.
Aksi takdirde DENK, CU (Hristiyan Birlik), Hayvanları Koruma Partisi (PvdD), SP ve 50PLUS gibi birbirinden oldukça farklı siyasi oluşumların bir araya gelmesi gerekecek. Bu kadar farklı partiden oluşan bir çoğunlukla hükümet kurmak ise siyasi yönetimi daha da karmaşık hâle getirebilir.
Nu.nl