Ortadoğu’daki savaşın etkileri, daha yüksek enflasyona ve satın alma gücünde düşüşe yol açıyor. Bu beklenti, Hollanda Merkezi Planlama Bürosu (CPB) tarafından açıklandı. Düşük gelir grupları içinde ise yüksek yakıt fiyatları nedeniyle etkinin boyutunun büyük farklılıklar gösterdiği bir raporda belirtildi.
Planlama bürosu, savaşın Hollanda ekonomisine etkisini üç farklı senaryo üzerinden inceledi. Bunlar; kısa süreli bir çatışma varsayan piyasa beklentileri senaryosu, enerji fiyatlarının kısa süreliğine zirve yaptığı bir senaryo ve bu zirvenin daha uzun sürdüğü bir senaryo.
Artan enerji fiyatları nedeniyle beklenen satın alma gücü düşüyor. Savaş öncesinde hanelerin bu yıl yüzde 1,4 daha iyi durumda olacağı öngörülüyordu. Ancak şimdi satın alma gücünün sabit kalacağı tahmin ediliyor.
Eğer enerji fiyatları kısa süreliğine yeniden zirve yaparsa satın alma gücü yüzde 1,2 düşüyor. Ancak fiyatlar uzun süre yüksek kalırsa düşüş yüzde 1,4’e kadar çıkıyor.
Gelecek yıl ise satın alma gücünün bir miktar toparlanması bekleniyor. CPB direktörü Pieter Hasekamp, “Ücretler fiyatlara tepki verecek ve petrol fiyatları düşecek, ancak bu yıl için bir satın alma gücü artışı yok,” dedi.
Enflasyon artıyor
Petrol fiyatlarındaki artışın ekonomiye hızla yansıyacağı sonucuna varan CPB’ye göre, yüksek enerji fiyatları diğer fiyatların da artmasına neden oluyor. Bunun ilk nedeni yakıtın pahalılaşması. Şirketler mal taşımak için daha fazla maliyet ödüyor ve bu da fiyatlara yansıyor.
Savaş kısa vadede sona ererse enflasyon yüzde 3,8 seviyesinde olacak; bu, beklenenden 1,5 puan daha yüksek. Savaş daha uzun sürerse enflasyon yüzde 5,3’e kadar çıkabilir.
Daha fazla kilometre yapanlar
CPB, yoksulluk içinde yaşayan kişi sayısının artacağını, ancak bu artışın sınırlı kalacağını öngörüyor. En kötü senaryoda yoksulluk oranı yarım puan artıyor.
Yoksulluk içindeki gruplar arasında büyük farklar bulunuyor. CPB, yoksulluk sınırının hemen üzerindeki gelire sahip haneleri inceledi. Bu grup 775.000 kişiden oluşuyor ve bunların üçte birinin en az bir arabası var.
Bu grup farklı senaryolarda yılda ortalama 200 ila 350 euro daha fazla ödeme yapacak. Ancak çok kilometre yapan hanelerde bu artış yılda 1000 euronun üzerine çıkabiliyor.
Hedefli ve geçici önlemler
CPB, olası destek önlemlerinin uzun vadeli olmaması gerektiğini öneriyor. Hükümet destek sağlayacaksa bunun hedefli ve geçici olması gerektiğini belirtiyor.
CPB direktörü Hasekamp, “Hollanda enerji ithalatçısı bir ülke olduğu için daha yüksek maliyetlerle karşı karşıyayız; bu aslında bir gelir dağılımı meselesi. Devlet özellikle kırılgan gruplara yardım etmeli,” diyor.
Bunun ise zor olduğunu, çünkü çok kilometre yapan ve bütçesi dar haneleri hedeflemenin karmaşık olduğunu belirtiyor. Hükümetin uygulayabileceği birçok politika aracının bu gruba doğrudan ulaşmadığını söylüyor.
Daha yüksek yol gideri ödemeleri
Geçen hafta sızan bilgilere göre hükümet, çalışanlar için yol gideri ödemelerini artırmayı ve özellikle küçük işletmelerin kullandığı ticari araçlara yönelik motorlu taşıt vergisini yarı yarıya düşürmeyi planlıyor. Ayrıca en yoksul haneler için 50 milyon euro destek ve evlerin yalıtımı için ek bütçe ayrılması da gündemde.
CPB direktörü Hasekamp, bu önlemler hakkında doğrudan yorum yapmak istemediğini ancak genel olarak “kırılgan gruplara yönelik geçici ve hedefli desteklerin doğru olduğunu” söyledi. “Birine yapılan yardım, başka birinin faturasıdır.”
Hükümet, Almanya’nın aksine yakıt vergilerinde indirime gitmeyi tercih etmiyor. Hasekamp, “Bu konuda daha fazla Avrupa koordinasyonu olması daha iyi olurdu. Her ülke kendi çözümünü üretiyor ve bu da rekabeti artırıyor,” dedi.