İklim aktivisti Greta Thunberg, her yıl düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nı (COP) “ikiyüzlülükle” ve “lobicilerle dolu olmakla” suçlayarak sert biçimde eleştirdi.
2021’den bu yana ilk kez iklim müzakerelerine katılan Thunberg, liderlere kâr ve güç yerine insanları ve gezegeni ön planda tutmaları çağrısında bulundu.
İki hafta sürecek COP31 görüşmeleri, Avrupa’da kavurucu sıcak hava dalgaları ve orman yangınlarının, Nepal’de ise ölümcül sellerin yaşandığı bir yılın ardından, hükümetlerin iklim değişikliğiyle mücadele konusunda artan baskıyla karşı karşıya olduğu bir dönemde Antalya’da başladı.
Thunberg, zirveye gelişinde yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Her yıl ev sahibi ülkelere kendilerini aklama fırsatı verilmesi ikiyüzlülük. Bu müzakerelerin, son derece şiddet içeren mevcut düzenden fayda sağlayan yıkıcı sektörlerin para ödediği lobicilerle dolu olduğunu biliyoruz.”
Thunberg, “Siyasi ve ekonomik sistemlerimiz insan doğasıyla bağdaşmaz hale geldi,” diye ekledi.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de konferansta yaptığı konuşmada “son derece yıkıcı sektörlere” değindi.
Guterres, “Fosil yakıt çıkarları gezegenimizi öldürürken büyük paralar kazanmaya devam ediyor,” diyerek hükümetlere petrol şirketlerinin olağanüstü kârlarını vergilendirme çağrısında bulundu.
“Fosil yakıtların da dinozorlar gibi tarihe karışması gerekiyor. Ancak bu kendiliğinden olmayacak. Dinozorların lobisi yoktu ama fosil yakıtların var.”
‘Fosil yakıtlar da dinozorlar gibi tarihe karışmalı’
Guterres, büyük fuar merkezinde bir araya gelen onlarca dünya liderine hitaben, “Acı gerçek şu ki iklim krizi bizden daha hızlı ilerliyor,” dedi.
Öte yandan, 20 Kasım’a kadar sürecek COP31 müzakerelerinde büyük atılımlar beklenmiyor.
Ülkeler, ABD’nin İran’la savaşı ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşının körüklediği jeopolitik gerilimlerin yanı sıra petrol fiyatlarındaki şokla da mücadele ediyor.
Ülkeler, iklim değişikliğinin başlıca nedeni olan fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda ilk kez 2023 yılında anlaşmaya varmıştı. Ancak o tarihten bu yana düzenlenen yıllık COP konferanslarında bu hedef doğrultusunda ilerleme sağlamakta zorlandılar.
Guterres, petrol şirketlerinin olağanüstü kârlarının vergilendirilmesi çağrısını yineleyerek şunları söyledi:
“Fosil yakıt çıkarları gezegenimizi öldürürken büyük paralar kazanmaya devam ediyor.”
“Fosil yakıtların da dinozorlar gibi tarihe karışması gerekiyor. Ancak bu kendiliğinden olmayacak. Dinozorların lobisi yoktu ama fosil yakıtların var.”
Guterres, fosil yakıt sektörünün stratejisini de şöyle anlattı:
“Stratejileri basit: Bilimi çarpıtmak. Politikaları geciktirmek. Eylemleri geciktirmek. Hesap verebilirliği geciktirmek. Artık bu alışkanlıktan kurtulmanın ve fosil yakıt bağımlılığına son vermenin zamanı geldi.”
Guterres’in bu sözleri alkışlarla karşılandı.
2017 yılında göreve gelmesinden bu yana iklim değişikliğiyle mücadeleyi çalışmalarının merkezine yerleştiren Guterres, aralık ayında görev süresi sona ermeden önce son COP zirvesine katılıyor.
Greta Thunberg: ‘Sevdiğimiz her şey ve herkes tehlikede’
20 Kasım’a kadar sürecek bu yılki müzakerelerin temel gündem maddeleri arasında elektrifikasyon ve atıkların azaltılması yer alıyor.
Birçok AB ülkesinin yenilenebilir enerjinin rolünü ve fosil yakıtlardan uzaklaşmayı savunması bekleniyor.
Ancak Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya liderleri, bugün ve yarın düzenlenen Liderler Zirvesi’ne katılmadıkları için eleştiriliyor.
COP31’e birlikte ev sahipliği yapan Türkiye ve Avustralya, yenilenebilir enerjiyi ve çatı tipi güneş enerjisi sistemlerini teşvik ediyor. Ancak her iki ülke de elektrik üretiminde, özellikle kömür olmak üzere, fosil yakıtlara büyük ölçüde bağımlı olmaya devam ediyor.
Brezilya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Azerbaycan gibi önceki COP ev sahibi ülkeleri de büyük petrol üreticileri arasında yer alıyor.
Thunberg, iklim değişikliğinin “her şeyi tehdit ettiğini” belirterek, “Sevdiğimiz her şey ve herkes tehlikede,” uyarısında bulundu.
İsveçli aktivist sözlerini şöyle sürdürdü:
“Az sayıdaki ayrıcalıklı insanın hayal bile edilemeyecek kârlar elde etmeye ve jeopolitik güçlerini korumaya devam edebilmesi için dünya nüfusunun büyük çoğunluğunu ve hepimizin üzerinde yaşadığı gezegeni sürekli feda etmek yerine, insanları korumak ve onlara fayda sağlamak için harekete geçmeliyiz.”
Thunberg’den yıllık iklim müzakerelerine sert eleştiri
Bu zirve, Thunberg’in 2021 yılında İskoçya’nın Glasgow kentinde düzenlenen görüşmelerden bu yana katıldığı ilk iklim konferansı.
Thunberg, o dönemde dünya liderlerinin vaatlerini “bla bla bla” sözleriyle nitelemişti.
Thunberg, 2018 yılında henüz 15 yaşındayken İsveç Parlamentosu önünde tek başına “İklim için Okul Grevi” eylemine başlayarak dünya çapında tanınmıştı.
2022 yılında ise iklim kriziyle mücadele için atılması gereken adımları ele aldığı The Climate Book (İklim Kitabı) adlı eserini yayımladı.
Çok sayıda ödül kazanan Thunberg, Özgür Filistin hareketi de dahil olmak üzere başka toplumsal davaları da savundu.
Geçen yıl Londra’da açlık grevi yapan Filistin yanlısı aktivistlere destek verirken gözaltına alındı.
Daha yakın zamanda ise okullara daha fazla kaynak ayrılması talebiyle protesto düzenleyen Fransız öğrencilere destek verdi.
Thunberg, 2024 yılında da Azerbaycan’ın COP29’a ev sahipliği yapmasını protesto etmek amacıyla Gürcistan’da düzenlenen bir gösteriye katılmıştı.
Türkiye’nin COP31’deki temel hedeflerinden biri küresel elektrifikasyonun yaygınlaştırılması.
Bu hedef, ulaşım, binalar ve ağır sanayi gibi sektörlerde fosil yakıtlardan uzaklaşılarak elektrik kullanımına geçilmesini öngörüyor.
Türkiye, tercihen güneş ve rüzgâr gibi yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin küresel enerji tüketimindeki payının bugün yüzde 23 olan seviyesinden 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarılmasını istiyor.
COP31’de birkaç gün geçirmesi beklenen Thunberg ise elde edilen olumlu gelişmelerin önemini kabul etti.
“Elbette kazandığımız başarıları sahiplenmeliyiz. Çünkü öyle çaresiz bir durumdayız ki hâlâ kurtarabileceğimiz şeyleri mümkün olduğunca korumak için elde edebileceğimiz bütün olumlu işaretlere tutunmak zorundayız.”
Genç iklim aktivistleri Thunberg’in etrafında toplandı
Thunberg’in konferansa gelişi, çok sayıda genç iklim aktivisti arasında heyecan yarattı.
Küçük Ada Devletleri İttifakı’nda (AOSIS) görev yapan 26 yaşındaki araştırma bursiyeri Amber Turner, şunları söyledi:
“Jeopolitik gerilimlerin arttığı bu dönemde Greta’nın buradaki varlığının, bu çalışmaya en başta neden başladığımızı bize hatırlatmasını umuyorum: Anlamlı bir değişim için baskı yapmak, karar vericilerden hesap sormak ve tüm insanlık için daha iyi bir gelecek adına çalışmak.”
Turner, “İklim değişikliğinin giderek ağırlaşan etkileri, gençlerin güvenli ve refah içinde bir geleceğe sahip olacaklarından emin olmalarını zorlaştırıyor,” diye ekledi.
COP31’de düzenlenen protestolarda daha fazla iklim finansmanı talep edilirken nükleer enerjiye yönelik artan ilgi de eleştirildi.
Tayland’ın COP heyetinde genç müzakereci olarak görev yapan Kamori Osthananda şunları söyledi:
“Dünyanın en büyük iklim konferanslarından birinde böylesine tanınmış bir iklim aktivistinin bulunması sembolik bir önem taşıyor. Bunun COP üzerinde gerçek adımlar atılması ve alınan kararların uygulanması için baskı oluşturmasını umuyorum.”
Singapurlu genç çevre aktivisti Qiyun Woo da Thunberg’in varlığının, “bu müzakerelerin sonuçlarını miras alacak bir neslin taleplerini daha da güçlendirdiğini” söyledi.
Woo sözlerini şöyle tamamladı: “Onun dışında da dünyanın dört bir yanından gelen ve kendi toplulukları, yaşadıkları yerler ve ortak gelecekleri için sahada aktif biçimde mücadele eden çok sayıda genç aktivist bulunuyor.”