Borçlandırılan sürelere istinaden aylık bağlanması için gerekli şartlar nelerdir?
Borçlanılan sürelere göre aylık bağlanabilmesi için; yurda kesin dönüş yapılmış olması, borçlandırılan sürelerden aylık bağlanmasına yetecek kadar kısmın ödenmiş olması, sosyal güvenlik kanunlarına göre aylığa hak kazanılması, yazılı başvuruda bulunulması şarttır.
Aylık bağlama şartlarından biri olan “yurda kesin dönüş yapmak” neyi ifade eder?
Kesin dönüşten kasıt; yurt dışında yaşanılan ülkeyi bir daha dönmemek üzere terk etmek değildir. Yurt dışı borçlanması yaparak aylık almak için tahsis talebinde bulunanların; kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere yurt dışındaki çalışmalarının sona ermesini, bulundukları yabancı ülkeden ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almamaları durumunu ifade etmektedir.
Kesin dönüş ifadesi hiçbir şekilde mutlak anlamda yurt dışında bulunduğu ülkeden Türkiye’ye döndükten sonra tekrar yurt dışına çıkış yapmama şeklinde değerlendirilmemelidir. Kesin dönüş şartı sigortalı için aranan bir şart olup hak sahiplerinde aranmamaktadır.
Kesin dönüş şartı hangi aşamada aranmaktadır?
Kesin dönüş şartı yurt dışı borçlanması yapmak için başvuru aşamasında aranmamakta olup aylık bağlanması için
müracaat aşamasında aranmaktadır. Kişiler yurt dışındaki çalışmaları devam ederken yani kesin dönüş şartı yerine gelmeden de borçlanma müracaatında bulunabilir.
Kesin dönüşün tanımında yer alan “sosyal sigorta ödeneği” ve “sosyal yardım ödeneği” ne demektir?
Sosyal sigorta ödeneği; çalışma yaşamı süresince karşılaşılan hastalık, iş kazası, meslek hastalığı veya işsizlik gibi riskler nedeniyle iş göremezlik veya işsizlik gibi adlar altında yapılan ödenekleri,
Sosyal yardım ödeneği; bulunulan ülke mevzuatı kapsamında, geçimlerini sağlayacak hiçbir gelirleri olmayan veya mevcut geliriyle geçimlerini sağlamakta güçlük çeken kişilerin asgari geçim düzeyi ile sınırlı olmak üzere geçimlerinin sağlanması amacıyla kamu kurum ve kuruluşları tarafından muhtaçlık durumuna ve süresine göre ödenen, ikamet şartına bağlı nakdi yardımları ifade eder. Bunların ortak özelliği ikamete dayalı olmasıdır.
Evli ya da birlikte yaşayan çiftler için ödenen sosyal yardımlar her iki eş için de ödeniyor olarak kabul edildiğinden, yurt dışında borçlanma kapsamında süreleri bulunanların eşlerinin sosyal yardım niteliğinde ödenek alması durumunda da yurda kesin dönüş şartı gerçekleşmeyeceğinden bu durumda olanlara malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmamaktadır.
Aylık talebinde bulunurken ibraz edilmesi gereken belgeler nelerdir?
Yurt dışında geçen sürelerini borçlandıktan sonra malullük, yaşlılık/emekli aylığı bağlanması talebinde bulunanlardan başvuru sırasında SGK’nın internet sitesine girilerek; “Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi” ve “3201 Sayılı Kanuna Göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi” alınır.
Ayrıca, yurt dışında ikamet ederken aylık talebinde bulunanların yurda kesin dönüş şartını yerine getirip getirmediklerinin tespiti için, aylık talep tarihinden önceki 3 ay içerisinde düzenlenmiş hizmet belgesini ibraz etmeleri gerekir.
Yurt dışında geçen sürelerini borçlandıktan sonra ölüm aylığı bağlanması talebinde bulunanlardan ise sadece “Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi” alınır.
Aylık başvurusunda ibraz edilmesi gereken “Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi” ve “3201 Sayılı Kanuna Göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi” nereden temin edilebilir?
“Gelir/Aylık/Ödenek Talep Belgesi” ile “3201 Sayılı Kanuna Göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi” örnekleri Kurumumuz birimlerinden temin edilebileceği gibi www.sgk.gov.tr adresinden de temin edilebilir.
Borçlanma ve aylık talebi sırasında Kuruma bizzat başvuru gerekli midir?
Başvurularda bizzat başvuru şartı bulunmamaktadır. Gerekli belgeler, usulüne uygun doldurulup imzalandıktan sonra Kurumun ilgili birimine doğrudan başvuru yoluyla verilebileceği gibi, yurt içi veya yurt dışından posta yolu ile de gönderilebilir. Posta yoluyla yapılan başvurularda evrakın postaya verildiği tarihte başvuru sahibinin Türkiye’de olup olmadığının önemi yoktur.
Güncel tarihli hizmet belgesi hangi durumda istenir?
Yurt dışında ikamet eden ve aylık talebinde bulunan sigortalıdan, başvuru tarihinden önceki 3 ay içinde düzenlenmiş olan güncel tarihli hizmet belgesinin ibrazı istenir.
İkamet adresi yurt içinde olanların borçlanma için ibraz ettikleri yurt dışı sürelerini gösterir hizmet belgesi yeterli görüldüğünden, bunlardan yeni bir hizmet belgesi ibraz etmeleri istenmez.
Borçlanılan sürelere istinaden bağlanan aylıklar hangi durumlarda kesilir?
Sosyal güvenlik destek primine tabi tutulmak suretiyle aylıkların kesilmeksizin ödenmesine ilişkin hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yurt içinde sigortalı olarak çalışmaya başlayanların aylıkları kesilir.
“Kısa süreli çalışmaya tabi işler” nedir?
Yurt dışında kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere yabancı bir ülke mevzuatına tabi çalışmaya başlanılan tarihten itibaren aylıklar kesilir.
Yurt dışında ikamete dayalı bir sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneği alınmaya başlanılan tarihten itibaren aylıklar kesilir.
Kesilen aylıklar, hangi durumda yeniden bağlanır? Sonradan geçen çalışmalar nasıl değerlendirilir?
Aylığı kesilenlerden yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya yurt dışında ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanlardan bu ödenek ve yardımları sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları hâlinde, talep tarihini takip eden ödeme döneminden itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.
Borçlandığı yurt dışı süreleri de dikkate alınarak kendisine aylık bağlanan bir kişinin yurt dışına çıkması durumunda Kuruma bu durumu bildirme yükümlülüğü var mıdır?
Borçlandıkları süreler dikkate alınarak malullük, yaşlılık/emekli aylığı bağlananlardan altı aydan daha uzun süre yurt dışında bulunmuş olanlar, yurt dışında çalışıp çalışmadıklarını ve ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alıp almadıklarını gösterir belgeleri, “3201 sayılı Kanuna Göre Aylık Alanlara Mahsus Yoklama Belgesi” ile birlikte söz konusu altı aylık sürenin dolduğu tarihten sonra 3 ay içinde Kuruma vermek zorundadır.
Altı aydan daha uzun süre yurt dışında bulundukları hâlde, yukarıda belirtilen belgeleri, yine yukarıda belirtilen süre içinde Kuruma vermediği tespit edilenlerin aylıkları, bildirim yapılmaksızın söz konusu belgelerin intikaline kadar durdurulur.
Geçen sayıdaki yazımıza istinaden izin öncesi sizlere faydalık olmak dileğiyle bugün yurtdışı aylık işlemleri ile ilgili bu bilgileri paylaşıyorum. Herkese hayırlı yolculuklar dilerim.
Konsoloslukta kayıtlı yeminli tercüman ve emeklilik uzmanı
Doç. Mehmet Yamaç 0622205633
e mail: info@ibco.nl —◄◄