Suçlular, mahallelerde olduğu kadar karar alma süreçleri üzerinde de giderek daha fazla etkili oluyor; buna karşılık devletin denetimi ve görünürlüğü ise yavaş yavaş azalıyor. Bu durum, NOS’un eline geçen Stratejik Yıkıcı Suçlar Bilgi Merkezi raporunda ortaya konuyor.
Hollanda’da, suçun gayrimenkul, taşımacılık, sağlık sektörü, horeca (otel-restoran-kafe sektörü) ve perakende ticaret içine yerleştiği paralel ve iç içe geçmiş bir ekonomi oluşuyor. Araştırma kurumuna göre bu gelişme tehlikeli bir duruma yol açabilir. “En büyük tehlike, devlet içinde ayrı bir devletin oluşmasıdır.”
“Nasıl ki beton çürümesi yapının içine sessizce ilerlerse, yıkıcı suçlar da görünmez şekilde içeri sızıyor. Ancak bu sırada toplumun taşıyıcı yapılarını sinsice aşındırıyor.” Devletin organize suç üzerindeki kontrolünü kaybetme tehlikesi nedeniyle bilgi merkezi birçok tavsiyede bulunuyor.
Örneğin belediyelere, belirlenen mahallelerde gayrimenkul satın alma konusunda ilk hak tanınması gerektiği belirtiliyor. Bu yeni öncelik hakkıyla belediyeler, mülklerin yeniden kötü niyetli ev sahiplerinin veya yatırımcıların eline geçmeden müdahale edebilir. Ayrıca kamu sektöründe dürüst olmayan çalışanların kolayca bir işten diğerine geçmesinin önlenmesi tavsiye ediliyor.
Otoritenin azalması
Ayrıca devletin kripto paraları takip etmeye yönelik bir yöntem geliştirmesi ve suç kaynaklı değerli eşyalar ile mal varlıklarına, mahkûmiyet kararı olmasa bile daha hızlı el koyabilmesinin kolaylaştırılması gerektiği ifade ediliyor.
Araştırmaya göre suç örgütlerinin yüzde 34’ü on yıldan uzun süredir aktif ve etkilerini ile güçlerini koruyabiliyor. Dikkat çekici bir diğer nokta ise bilgi merkezinin, devlete duyulan güvenin azalmasının tehlikelerine işaret etmesi.
“Bu durum, kurallara uyma veya usulsüzlükleri bildirme isteğinin azalmasına yol açabilir. Devlet otoritesinin zayıflaması ve toplumsal denetimin azalması anlamına gelir.” Suç örgütleri de böyle ortamlarda rahatça gelişebilir.
Kırılgan girişimciler
Suç örgütlerinin, doktor reçeteleri, barınma ihtiyacı veya koruma gibi toplumsal hizmetlere alternatifler sunduğuna dair işaretler bulunuyor. Vatandaşlar bu tür teklifleri kabul ettiklerinde giderek daha bağımlı hale geliyor.
Buna örnek olarak 2021’de Valkenburg’daki sel felaketi gösteriliyor. Devlet yardımları yeterince hızlı başlamamıştı. Maddi sıkıntıya düşen horeca işletmecilerine bunun yerine suç çevrelerinden mali destek teklif edilmişti. “Sonrasında suçlular, kırılgan durumdaki girişimcilere para aklamak, uyuşturucu ticaretini kolaylaştırmak veya toplantı alanı sağlamak için yaklaşıyor.”
Geniş çaplı eleman toplama
Devletin gençlerin korunmasına da daha fazla önem vermesi gerekiyor.
“Gençler, sürekli yeni ‘personel’ arayan yasa dışı ekonomi için suç örgütleri açısından ucuz ve kolayca yerine yenisi konulabilecek iş gücüdür. Ayrıca yakalandıklarında hukuki açıdan daha az risk taşırlar.”
Snapchat gibi platformlar, on binlerce gencin bulunduğu gruplarda çeşitli ‘işler’ teklif ederek geniş çaplı eleman toplama sürecini kolaylaştırıyor. Bu da gençlere ulaşma ve onları etkileme hızını ile ölçeğini artırıyor.
Stratejik Yıkıcı Suçlar Bilgi Merkezi’nin araştırması, suçun toplum üzerindeki etkilerini daha iyi anlamak amacıyla Hollanda hükümeti ve Adalet ile Güvenlik Bakanlığı’nın talebi üzerine yapıldı. Araştırma iki yıldan uzun bir sürede tamamlandı.