Editörümüz Zeynel Bey, bu konu ile ilgili yazmamızı rica etti, biz de başlayalım. Açıkçası, konu spesifik olarak Hollanda ile alakalı değil zannımca. Çünkü konu evlenecekler ise hem Türkiye’de hem de Hollanda’da aşağı-yukarı aynı manzaralarla karşılaşıyoruz.
İki kategoriye ayıralım:
İlk kategori ilk kez evlenecekler, ikinci kategori ise boşananlar ve yeniden evlenmek isteyenler.
1.Kategori:
Genel olarak dikkatimi çeken, evlenme yaşının yükselmesi ve erkekler 35, kızlar ise 33 yaş olarak CBS veriyor (2024). Bunun sebepleri olarak spekülasyon yapılabilir.
Ev bulamamak, iş ve kariyer, bir de özellikle erkeklerin konfor alanından pek uzaklaşmak istememeleri de olabilir. Ailesinin yanında yaşıyor, para biriktiriyor, istediğini rahatlıkla alabiliyor, geziyor ve boş zamanlarda bol bol Play Station oynuyorlar. Açıkçası ben kızları bu açıdan evliliğe daha istekli olduklarını görüyor ama evlenecek kalifiye de eş bulamadıklarını düşünüyorum. Karşılaştıkları adaylarda ise aradıkları en temel unsur ‘sorumluluk sahibi olmak.’ Bir çok boşanmaların temel nedeni olarak açıkçası bir çok kez bunu doğrudan müşahede ettim.
Peki erkek çocuklarının aileleri de evlenme yaşının bu kadar ileri yaşlara kadar çıkmasında davranış olarak bir rol aldıklarını düşünebilir miyiz? Açıkçası olabilir, çünkü yukarıda bahsettiğim erkeklerin yaşama şeklinde, aileler odasına çekilen erkeklerin ne yaptıklarına dair pek bilgi sahibi olmaları mümkün değil.
Çözüm: ailelerin gençlerle (kız-erkek fark etmez) beraber haftalık aktivite düzenlemeleri ve zaman içerisinde psikolojik olarak evliliğe hazırlamaları yerinde olacaktır. Söylediğim şeyler havada kalan denenmemiş şeyler değil. Yani hafta sonları bir yerlere gitmek, yemek yemek, haftada bir evde 20-30 dakika bir şeyler okumak, üstüne eğlenceli yarışmalar yapmak, çocukları hayatın içine çekmekte çok faydalı olur. Aksi hâlde, okula ya da işe git, eve gel ‘bugün ne yiyiyoruz’ deyip odasına çekilip oyun oynayan, odasını dahi toplamaktan aciz gençler yetiştirmekten ileriye gitmez.
Bir diğer çözüm de yapılacak düğünlerin biraz daha ekonomik ve kültürel açıdan basitleştirilmesi olabilir. Kültürümüzün ve kısmen de olsa evlenecek kızın ve ailesinin düğün kriter ve beklentileri erkeklerin evlenmesinde ciddi bir engel de teşkil edebilir. Şu an 700-800 kişilik düğün salonlarında istenen rakamları duyunca, üstüne artan ciddi altın fiyatları, bir evi döşeme masrafları, hatta usta giderleri vs. derken, erkeklerin konfor alanını daha da sabitleştirmesine de neden olabilir. Burada adetlerin getirdiği ‘lazımlara, mecburlara’ girmek istemiyorum ama bu insanları korkutan ciddi bir sorun. En az 50 yıl öncesinde Türkiye’de Nikâh Salonlarında nikâhlar kıyılır ve 15 dk. sonra gelin-damat dışarı çıkar tebrikleri kabul ederdi. Evet, maddi durumu olmayanlar içindi bu. Bugün aynı durum Hollanda’da bilfiil uygulanıyor isteyenler için, tercih edildiğini de duyuyoruz. Korona sonrasında ise 100 kişi civarı butik düğünlerin de yapıldığını sık duymaya başladık.
2. Kategori: Boşananlar.
Hollanda’da %30-35 oranında boşanmalar olduğunu söylüyor Google. Tabii bütün evlilikler kayıt altına alınmıyor Hollanda’da.
O yüzden veri gerçeği tam da yansıtmayacaktır. Ama öyle de olsa 3/1 boşanma ciddi bir rakam.
Boşanma nedenleri üzerine en dikkat çeken bir kaç noktayı paylaşalım: En başta sorumluluk sahibi olmamak (özellikle hanımların beylerden beklentileri), karakter uyuşmazlığı, psikolojik takıntılar, ailelerin sınırları zorlayarak çocukların hayatına müdahil olmaları vs. vs. Önceki yazılarda da bahsettiğim bir bilgiyi konu geldiği için yeniden paylaşayım: Suriyeli ailelerde, Hollanda’daki ekonomik bağımsızlıktan dolayı ciddi oranlarda boşanmalar yaşandı, yaşanıyor. Bu da çok önemli bir veri.
Çözüm:
Boşanmaların, insanoğlu var olduğundan beri olduğunu düşünmemiz gerekiyor. Biz Siyer kaynakları ile en geç 1400 yıl öncesine gidebiliyoruz ve orada da sahabeler arasında boşanmalara denk geliyoruz. Yani evlenmek her ne kadar çok güzel bir olaysa da, boşanmak da hayatın üzücü bir gerçeği. Oysa batılılar iksiri bulmuş: happy wife happy life. Fakat burada doyumsuz, nazlı ve sorunlu bir wife denk gelirse pek de happy life olmaz demek zorundayım kimse kusura bakmasın.
Bir Başka Çözüm
Doğuş 28 yıldır sorunlarımıza değinerek her ay bir konuyu gündeme getiriyor. Madem bu ay ‘Evlilik’ konusunu gündeme getirdik, Doğuş’tan Zeynel kardeşim ve Ömer kardeşim, hem ilk kez evlenmek isteyen hem de yeniden evlenmek isteyenler için iki etkinlik düzenleyebilir. Bunun yasal zemini vs. ne ise araştırılır ama imzalar alınıp, sorumluluk kabul etmeden, sadece insanların birbirleri ile tanışma etkinliği düzenleyerek ve buradan elde edilecek geliri de güzel bir hayra harcayarak ortaya güzel bir rol model koymuş olurlar diye düşünüyoruz. Ne dersiniz Zeynel ve Ömer kardeşim?
(Editörün notu: “Bir çözüm olacaksa ‘başımızın üstüne’ der gerekeni yaparız”)
Ergün Madak —◄◄