D66, VVD ve CDA, JA21 olmadan azınlık hükümeti kurmayı tercih etti.
D66, VVD ve CDA azınlık hükümeti kurmayı tercih etti. De Zwaluwenberg malikanesinde iki gün süren görüşmelerin ardından üç parti dördüncü bir partiyi davet etmemeye karar verdi. JA21 bunu “kaçırılmış bir fırsat” olarak değerlendiriyor.
D66 lideri Rob Jetten, Cuma günü Hilversum’daki oluşum toplantısından ayrılırken karda yaptığı açıklamada, üç partinin JA21 ile bir araya gelmesinin “yapılması gereken her şey göz önüne alındığında” “akıllıca olmadığını” söyledi.
Jetten, Letschert, Bontenbal ve Yeşilgöz, Perşembe gününden itibaren yeni koalisyonu görüşmek üzere tekrar bir araya gelecekler.
Kabine
Koalisyon kurma aşamasındaki üç engel: para, “Eerdmans olayı” ve Senato
Ayrıca, JA21 ile bir kabinenin güçlü bir savunucusu olan VVD’yi de ikna etmeyi başardı. Parti lideri Dilan Yeşilgöz, “Son haftalarda çok yatırım yaptık, çok konuştuk, bu yüzden şimdi kesin olarak söylüyoruz: Üç kişiyle bunu başarabiliriz,” dedi ve JA21’in katılmayacak olmasının “büyük bir utanç” olduğunu söyledi.
Koalisyonu oluşturan partiler, gelecek hafta diğer partileri azınlık hükümeti tercihlerini açıklamaya davet edecekler. Jetten, “Elbette partilerin imza atmayacağını çok iyi anlıyoruz,” dedi. Ancak, partilerin “iyi önerilere” nasıl yanıt vereceğini ölçmek istiyor.
Diğer partilerle etkileşimlerinde VVD lideri Yeşilgöz, “çoğu partinin yapıcı bir tutuma sahip olduğunu” ve sorumluluk almaya istekli olduğunu belirtiyor. CDA lideri Henri Bontenbal da partilerin sadece harcamalar konusunda anlaşma yapmak istediklerinin, bütçe kesintileri konusunda anlaşma yapmak istemediklerinin yanlış bir algı olduğunu ifade etti.
Farklı politik kültür
Ona göre, azınlık hükümeti “zorlu bir iş” olacak ve “farklı bir siyasi kültür” gerektirecek. Bununla birlikte, “siyasi gerçeklik göz önüne alındığında” azınlık koalisyonunun akıllıca olduğuna inanıyor. “Artık muhalefet partilerine eşit bir rol verebilirsiniz.”
Muhabir Rianne Letschert, koalisyonu oluşturan partilerin Cuma günü kabinenin şekli konusunda karar vermesinden “memnun” olduğunu belirtti. Tatilden önce onlara bu “ödevi” vermişti. “Çünkü bu, önümüzdeki haftalar için de sonuçlar doğuracak. İşlerin yolunda gitmesinden mutluyum.”
Üç partinin de “bu ülke için doğru şeyleri yapabileceğine” “emin” olduğunu belirtti. “Siyasetçilere ve topluma gerçek bir yardım eli uzatılıyor.”
Temsilciler Meclisi’nde toplam 66 sandalyeye sahip olan D66, VVD ve CDA, çoğunluğa ulaşmak için on sandalye eksik. Senato’da ise fark daha da büyük: üç parti on altı sandalye eksik. JA21’in dokuz sandalyesi Temsilciler Meclisi’nde yardımcı olabilir, ancak Senato’da koalisyon yine de diğer partilerin desteğine bağımlı olacaktır.
‘Sağcı seçmenin sesi’
JA21 yaptığı açıklamada, partinin koalisyon görüşmelerine davet edilmemesinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi. “Esaslı bir görüşme yapılmaması, seçim sonuçlarının adaletli bir şekilde değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini görme fırsatının kaçırılmasıdır.” Joost Eerdmans’ın partisi, yeni kabinede ‘sağcı seçmenin sesinin’ ‘ciddi şekilde yetersiz temsil edildiğine’ inanıyor. Bununla birlikte, JA21 koalisyonu ‘yapıcı eleştirilerle’ izlemeyi vaat ediyor.
JA21’i seçmemek, gelecekteki koalisyonun esneklik kazanmasını sağlayacaktır. O zaman her konuda çoğunluk aranmalıdır – bazen soldan (örneğin azot), bazen sağdan (örneğin sığınma önlemleri). Jetten de bu esnekliğe işaret etti. “Diğer partiler bu üçüyle bunu yapmaya daha istekli olacaklardır.”
Her halükarda, D66, VVD ve CDA açıkça 50Plus’ın yeniden katılımını hedefliyor. İki sandalyesi bulunan Jan Struijs’in partisi, oluşum süreci boyunca sürekli olarak bilgilendiriliyor. JA21 ve GroenLinks-PvdA ile de düzenli temas sürdürülüyor.
Farklılıklar çok büyük
Perşembe sabahı, D66 lideri Jetten’e JA21’e koalisyonun kurulması sürecinde rol vererek “kaybını göze alıp almaması” gerektiği sorulduğunda, JA21’in tam bir koalisyon ortağı olma şansı zaten kaybolmuş gibi görünüyordu. D66 lideri o sırada “Nedenini bilmiyorum” diye yanıtladı. Jetten, partisi ile sağcı JA21 arasındaki farklılıkların çok büyük olduğuna inanıyor.
CDA içinde, JA21’in eklenmesinin yeni bir koalisyonun daha istikrarlı olmasını garanti edemeyeceği zaten duyulmuştu. Joost Eerdmans’ın partisi nispeten yeni ve hükümet deneyiminden yoksun. Bu durum, VVD’yi JA21’i oluşum sürecine dahil etme arzusunda yalnız bıraktı.
Bu oluşum haftasının iki önceliği şunlardı: kabinenin şekline karar vermek ve gelecekteki koalisyon planlarının nasıl finanse edileceğine dair netlik sağlamak. Letschert, iki günlük toplantı sırasında bu konuda nihai bir kararın henüz alınmadığını söyledi. Bunu önümüzdeki hafta başarmayı umuyor.
Partilerin milyarlarca euro’luk istek ve yükümlülükleri var. Örneğin, mevcut kabine, gayri safi yurtiçi hasılanın %3,5’i olan yeni NATO hedefine bağlı kaldı; bu da yılda 16 ila 19 milyar euro ek maliyet getirecek. Bu paranın bir yerden gelmesi gerekiyor ve bu nedenle kesintiler de gerekli olacak.
Mali tablo ancak daha sonra netleşecek. Partiler, 30 Ocak’a kadar bir koalisyon anlaşmasının sonuçlandırılmasını istiyor.