İnsan Hakları Kurulu (College voor de Rechten van de Mens), yayın kuruluşu Ongehoord Nederland’ın (ON) 2024 yılının bahar aylarında ayrımcılık yaptığına hükmetti. Yayın kuruluşu, verdiği bir iş ilanında erkek veya kadın genel yayın yönetmeni aradığını belirtmiş ve metne “X değil” ifadesini eklemişti.
İş ilanında yer alan tam ifade, “Gazetecilikte deneyimli bir isim arıyoruz (e/k, ‘x’ değil)” şeklindeydi. İnsan hakları kuruluşuna göre ON, bu ifadeyle kendisini erkek ya da kadın olarak tanımlamayan kişileri dışlamış oldu.
Kurulun kararında şu ifadelere yer verildi: “İş ilanı toplumsal cinsiyet kimliğine dayalı bir ayrım gözettiği için, burada cinsiyet temelinde doğrudan bir ayrımcılık söz konusudur.”
Yayın kuruluşu ise savunmasını ifade özgürlüğüne dayandırıyor: ON’a göre “geen X” (X değil) eklemesi, toplumsal cinsiyet kimliği üzerine yürütülen kamusal tartışmaya bir katkı sağlama amacı taşıyordu. Kurum, ifade özgürlüğünün ayrımcılık yasağından daha ağır bastığını savunuyor.
’Caydırıcı Etki’
Kurul, “geen X” ifadesinin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilebileceğini kabul etmekle birlikte, bu olayda iş başvurularında dışlanmama hakkının daha ağır bastığı görüşünde:
”Bu ekleme, insanların işe başvurmaktan vazgeçmesine neden olan caydırıcı bir etki yaratmıştır. Dolayısıyla bu durum, ayrımcılığa uğramadan işe eşit erişim hakkına yönelik büyük bir ihlal teşkil etmektedir.”
Bağımsız insan hakları kurumu ayrıca, ON’un ana amacının “kamusal tartışmaya katkıda bulunmak” olduğu yönündeki savunmasını da inandırıcı bulmadı.
Önemli Bir Sinyal
ON Genel Yayın Yönetmeni Peter Vlemmix, ANP haber ajansına yaptığı açıklamada metnin “açıkça bir ironiyle (göz kırparak) yazıldığını” söyledi. Vlemmix, ilanın hâlâ “toplumsal cinsiyet ve biyolojik cinsiyet üzerine yürütülen kamusal tartışmanın bir parçası” olduğu fikrini savunuyor.
Davayı açan Transgender Netwerk örgütünün bir sözcüsü ise AD gazetesine verdiği demeçte, bu kararı “trans ve non-binary (ikili cinsiyet rejiminin dışındaki) bireyler için önemli bir sinyal” olarak nitelendirdi.
Daha önce savcılık (Openbaar Ministerie – OM) da yapılan çok sayıda suç duyurusunun ardından konuyu incelemişti. Savcılık geçen yılın Temmuz ayında, ilan metninin kırıcı/incitici olduğuna ancak ON bir yayın derneği (vakıf statüsünde yapı) olduğu için cezai bir suç işlenmediğine karar vermişti. Yargıya göre yasal takip, ancak bu tür ifadelerin “bir makam, meslek veya ticari işletmenin icrası sırasında” kullanılması durumunda mümkün olabiliyordu.
İnsan Hakları Kurulu’nun kararları hukuki olarak bağlayıcı değildir. Kurulun tazminat ödenmesine hükmetme veya para cezası kesme yetkisi bulunmuyor.
NOS