Göçmenlik bazen sadece başka bir ülkede yaşamak değildir. Bazen iki pasaport arasında kalmaktır. Bazen hangi ülkeye “ait” sayıldığını, bir miras dosyasında öğrenmektir.
Avrupa’da yaşayan milyonlarca Türk için kimlik ve aidiyet meselesi çoğu zaman duygusal bir konu olarak görülür. Oysa bu mesele, hukuk dünyasında da çok somut sonuçlar doğurur. Özellikle miras hukukunda.
Hollanda’da yaşayan vatandaşlarımız yıllarca “Türk vatandaşlığından çıkarsam haklarımı kaybederim” korkusuyla yaşadı. Oysa Türkiye’deki miras bürokrasisinde durum bazen tam tersine işleyebiliyor. Hatta bazı durumlarda “Mavi Kartlı” olmak, “çifte vatandaş” olmaktan daha hızlı sonuç verebiliyor.
Hollanda’da bir ömür kurdunuz. Belki çifte vatandaşlığı koruyabildiniz, belki de Hollanda vatandaşlığı için Türk vatandaşlığından izinle çıkıp Mavi Kart sahibi oldunuz. Hayat devam ederken çok düşünülmeyen bu statü farkı, maalesef Türkiye’de bir yakınınız vefat ettiğinde ciddi bir bürokratik soruna dönüşebiliyor.
Babanızdan ya da dedenizden Türkiye’de bir ev, arsa veya banka hesabı kaldığını düşünelim. Mirası üzerinize almak için ilk yapmanız gereken işlem “Mirasçılık Belgesi” (eski adıyla veraset ilamı) almaktır.
Bu belge, kimin mirasçı olduğunu gösteren hukuki anahtardır. Türkiye’de yaşayan bir vatandaş için bu işlem çoğu zaman oldukça kolaydır. Bir notere gidilir ve belge kısa süre içinde alınabilir.
Peki ya mavi kartlılar için?
Uygulamada noterler, dosyada “yabancılık unsuru” gördüklerinde çoğu zaman çekimser davranıyor. Özellikle çifte vatandaş olan kişilerde sistem üzerinden ikinci vatandaşlık görüldüğünde bazı noterler şu cevabı verebiliyor:
“Bu işlem için mahkemeye başvurmanız gerekiyor.” Ve o anda 15 dakikalık işlem, aylar sürebilecek bir dava sürecine dönüşebiliyor.
Çifte Vatandaşın Çilesi
Hem Türk hem Hollanda vatandaşısınız ve Türk kimliğiniz cebinizde. Türkiye’de doğmuş büyümüşsünüz. Ama noter sistemde Hollanda vatandaşlığınızı da görünce, bazı uygulamalarda size “yabancılık unsuru” varmış gibi davranılabiliyor.
Mahkeme süreci ise: dava açılması, duruşma günü beklenmesi, tebligatlar, vekâlet işlemleri derken aylar sürebiliyor. Yani kişi kendi ülkesinde, ikinci pasaportu nedeniyle bürokratik engellerle karşılaşabiliyor.
İşin İronik Tarafı: Mavi Kartlıların Durumu
Diğer senaryoda ise;
Bu kez Hollanda vatandaşlığı almak için Türk vatandaşlığından izinle çıkmış bir Mavi Kartlı olduğunuzu düşünelim. Hukuken artık “yabancı” statüsündesiniz.
Mantıken işlemlerin daha zor olması beklenir değil mi? Ancak uygulamada çoğu zaman tam tersi yaşanıyor.
Yargıtay kararları ve yerleşik uygulamalar sayesinde Mavi Kartlılar için nüfus kayıt sisteminde özel kayıtlar tutuluyor. Bu nedenle noterler birçok durumda Mavi Kartlıların mirasçılık belgesini doğrudan düzenleyebiliyor.
Ortaya ise oldukça ilginç bir tablo çıkıyor:
Hukuken hâlâ Türk vatandaşı olan çifte vatandaş mahkeme süreciyle uğraşırken; “yabancı” statüsündeki Mavi Kartlı işlemini noterde kısa sürede tamamlayabiliyor.
Kimlik Meselesinin Hukuki Yüzü
Aslında bu durum bize önemli bir gerçeği gösteriyor:
Aidiyet sadece duygusal bir mesele değildir.
Bazen bir nüfus kaydında, bazen bir pasaportta, bazen de bir noter işleminde karşımıza çıkar.
Avrupa’daki Türkler için “Ben nereye aidim?” sorusu yalnızca kültürel değil; aynı zamanda hukuki bir sorudur.
Ne Yapmalısınız?
- Statünüz ne olursa olsun önce mutlaka notere başvurun.
- Çifte vatandaş olduğunuz için ret alırsanız bunun kişisel değil, uygulamadaki çekincelerden kaynaklandığını bilin.
- Mavi Kartınızı küçümsemeyin. Türkiye’de miras ve tapu işlemlerinde düşündüğünüzden daha güçlü bir hukuki araç olabilir.
Çünkü bazen aidiyet, insanın hissettiği yerde değil; sistemin onu nasıl tanıdığı yerde başlıyor.
Daha fazla bilgi ve hukuki yardım için bize ulaşın!
İletişim bilgileri:
Av. Arb. Esin Çiftçi
Türk Hukuku Projeleri Koordinatörü
+31 (0) 6 28 94 45 79
av.esinciftci@turkhukuku.nl
+31 (0) 88 808 78 88
info@turkhukuku.nl www.turkhukuku.nl
Goudse Rijweg 380, 3031 CK Rotterdam
Zuidermolenweg 23 B, 1069 CE Amsterdam
Volkerakstraat 10, 6826 GM Arnhem —◄◄