ABD ve İsrail’in İran’a saldırısı sonrası Orta Doğu’daki gerilim, Avrupa akaryakıt piyasasını doğrudan etkiledi. Uzmanlar, kıtada en kırılgan ülkelerin Körfez petrolüne bağımlı devletler olduğunu belirtirlerke, Slovenya benzin satırlarına sınırlama getirdi. Fransa, Slovenya ve Avusturya’nın bazı istazyonlarında uzun benzin kuyrukları oluştu.
Yunanistan, toplam enerji ithalatının yüzde 36’sını Körfez’den sağlıyor ve olası arz kesintilerinden en çok etkilenecek ülke konumunda. Yunanistanı yüzde 22 ile İtalya, yüzde 18 ile Fransa, yüzde 11 ile İngiltere ve yüzde 9 ile İspanya takip ediyor.
İtalya ile İspanya benzin vergisinde indirim yaparak, Fransa ise yardım paketi hazırladı ve standart dışı yakıt kullanımına izin verdi. Yunanistan da benzin tavan fiyatı sınırı getirdi.
Analistler, Avrupa’da fiyat artışlarının ve arz riskinin devam edeceğini, özellikle Yunanistan, İtalya, Fransa, Almanya, İspanya, İngiltere, Hollanda, Belçika ve Polonya’nın kırılgan konumda olduğunu vurguluyor.
İtalya En Çok Etkilenecek Ülkeler Arasında
Uzmanlar, yüksek ithalat bağımlılığı ve sınırlı alternatif kaynakları nedeniyle benzin vergisinde indirim yapan İtalya’nın krizlere karşı kırılgan olduğunu vurguluyor. İspanya ve diğer Güney Avrupa ülkeleri de alternatif tedarik arayışına girmiş durumda.
Almanya ise doğrudan Körfez petrolüne yüksek bağımlılığı olmasa da büyük rafineri kapasitesi ve yüksek tüketimi nedeniyle fiyat dalgalanmalarından güçlü biçimde etkileniyor. AB genelinde ham petrol ithalatının yüzde 13’ü Orta Doğu’dan geliyor.
Sorun sadece ham petrol değil; dizel ve jet yakıtındaki bağımlılık da Avrupa’yı zor durumda bırakıyor. Uzmanlar, kıtada doğrudan “yakıt kıtlığı” olmayacağını, ancak fiyatların hızla yükselmesi ve stok baskısının artacağını belirtiyor.
Ülkelerde Benzin Önlemleri
- Slovenya: Resmî olarak yakıt kısıtlaması uygulamaya başladı; özel araçlar için günlük 50 litre sınır getirildi.
- Macaristan: Bazı istasyonlarda günlük 30 litre satış limiti uygulanıyor.
- Fransa, Hırvatistan, Yunanistan, Arnavutluk, Kosova: Daha çok fiyat tavanı ve piyasa düzenlemesi uygulanıyor; genel kısıtlama yok.
- İtalya, Polonya ve İspanya: Vergi indirimleri ve fiyat düzenleme önlemleri yapıldı.
- Almanya Günde Bir Kez Zam Yapılacak: Akaryakıt istasyonları, benzin ve dizel fiyatlarını gün içinde yalnızca bir kez, saat 12:00’de artırabilecek. İndirimler ise çok kez yapılabilecek