Hollanda’da misafir işçilerin tarihsel emeğini ve toplumsal katkılarını kamusal alanda görünür kılmaya yönelik önemli bir adım daha atıldı. Amsterdam Belediyesi, Belediye Meclis Üyesi Süleyman Koyuncu’nun teklifi üzerine, misafir işçilerin onuruna yapılacak ikinci misafir işçi anıtı projesini resmen onayladı. Karar, Hollanda genelinde yaşayan misafir işçiler ve onların aileleri tarafından memnuniyetle karşılandı.
Belediye meclisine gönderilen bilgilendirme mektubunda, proje için 400 bin euro bütçe ayrıldığı, anıtın ise 2027 yılının ilk yarısında tamamlanmasının hedeflendiği belirtildi. Amsterdam’daki bu yeni anıt, misafir işçilerin emeğinin Hollanda’da ikinci kez ve daha geniş bir çerçevede kamusal alanda resmî olarak temsil edilmesini sağlayacak.
İlk Fikir 2006’da Gündeme Geldi
Misafir işçilerin anısına bir anıt yapılması fikri, Hollanda’da ilk kez 2006 yılında Ömer Hünkar Ilık tarafından kamuoyuna taşındı. Bu fikrin hayata geçmesi için ilerleyen yıllarda, Zeki Baran’ın koordinasyonunda oluşturulan bir çalışma grubu, uzun soluklu bir süreç boyunca yoğun siyasi temaslar ve lobi faaliyetleri yürüttü. Yapılan görüşmeler, misafir işçilerin Hollanda’nın sosyal ve ekonomik gelişimindeki rolüne dikkat çekilmesini sağladı.
Bu çabaların somut sonucu olarak, Hollanda’daki ilk Misafir İşçi Anıtı, 10 Kasım 2013 tarihinde Rotterdam’da düzenlenen törenle resmî olarak açıldı. Rotterdam’daki anıt, misafir işçilerin emeğinin kamusal alanda ilk kez bu ölçekte tanınması açısından tarihî bir dönüm noktası oldu.
Amsterdam’da İkinci Anıt İçin Geniş Toplumsal Mutabakat
Rotterdam’daki anıtın ardından, misafir işçilerin tarihinin yalnızca tek bir şehirle sınırlı kalmaması gerektiği yönündeki talepler giderek güçlendi. Bu kapsamda Amsterdam Belediyesi, ikinci anıt projesi için kapsamlı bir toplumsal destek (draagvlak) araştırması yürüttü.
Mayıs–Temmuz 2025 döneminde gerçekleştirilen araştırma kapsamında sekiz katılım toplantısı, iki şehir buluşması ve dokuz pop-up görüşme düzenlendi. Araştırma sonuçları, Amsterdam genelinde misafir işçiler anıtına yönelik geniş ve güçlü bir destek bulunduğunu ortaya koydu. Katılımcıların büyük çoğunluğu, misafir işçilerin emeğinin kamusal alanda yeterince temsil edilmemesini önemli bir eksiklik olarak değerlendirdi.
“Bu Emeğin Kamusal Alanda Tanınması Geç Kalmış Ama Değerli”
Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Belediye Meclis Üyesi Süleyman Koyuncu, misafir işçilerin Amsterdam tarihinin ayrılmaz bir parçası olduğunu vurgulayarak, yapılacak anıtın yalnızca geçmişi hatırlatmakla kalmayacağını, aynı zamanda gelecek nesiller için kalıcı bir toplumsal hafıza oluşturacağını ifade etti.
Belediye tarafından yapılan açıklamada, misafir işçilerin 1960’lı yıllardan itibaren başta Türkiye ve Fas olmak üzere Güney Avrupa ülkeleri ve eski Yugoslavya’dan Amsterdam’a gelerek iş gücü açığını kapattıkları, zamanla kentin sosyal ve ekonomik yapısında kalıcı bir rol üstlendikleri hatırlatıldı. Buna rağmen bu tarihsel sürecin bugüne kadar kamusal alanda yeterince görünür olmadığına dikkat çekildi.
Kapsayıcı, Çok Kültürlü ve Katılımcı Bir Anıt
Araştırma sonuçlarına göre, Amsterdam’da yapılacak ikinci misafir işçi anıtının kapsayıcı ve çok kültürlü bir anlayışla tasarlanması hedefleniyor. Anıtın, misafir işçilerin dayanıklılığını, emeğini ve Hollanda toplumuna sundukları katkıları yansıtması gerektiği vurgulandı.
Anıtın merkezi bir konumda ya da misafir işçi topluluklarının yoğun olarak yaşadığı bir bölgede yer alabileceği, hatta iki aşamalı bir çözümün de değerlendirildiği belirtildi. Anıtın yeri, tasarımı, adı ve sanatçısının belirlenmesi sürecinde, ilgili toplulukların aktif biçimde sürece dahil edileceği açıklandı. Proje için ayrılan bütçenin, 2025 yılı Voorjaarsnota kapsamında rezerve edildiği kaydedildi.
Misafir İşçilerden Olumlu Tepki
Amsterdam’da ikinci bir misafir işçi anıtının yapımına onay verilmesi, Hollanda genelinde yaşayan misafir işçiler ve onların aileleri tarafından geç de olsa atılmış önemli bir adım olarak değerlendirildi. Anıtın, yıllar boyunca görünmez kalan emeğin tanınmasına katkı sunacağı, aidiyet duygusunu güçlendireceği ve kuşaklar arası hafızayı canlı tutacağı ifade edildi.
Amsterdam’daki bu yeni anıtla birlikte, Hollanda’da misafir işçilerin emeği ve mücadelesi, ikinci kez ve daha güçlü bir sembolle kamusal alanda yerini almış olacak.
Özcan Özbay DTD