26 yaşındaki eski öğrenci Ilja van Dijk için eğitim borcunu geri ödeme zamanı hâlâ uzak görünüyor. Ilja bir türlü iş bulamadığı için şimdilik borcunu ödemek zorunda değil. Ilja’nın eğitim borcu 50 bin avroya yaklaşıyor.
“Bu durum gelecekle ilgili hayallerimi engelliyor” diyor.
Ilja bu durumda olan tek kişi değil. Hollanda İstatistik Kurumu’nun (CBS) yeni verilerine göre, yaklaşık 150 bin öğrenci ve eski öğrencinin 50 bin avro veya daha fazla eğitim borcu bulunuyor. Bu sayı son altı yılda iki katına çıktı.
CBS Başekonomisti Peter Hein van Mulligen’e göre, bu kişilerin önemli bir bölümü borçlarını, temel öğrenci bursunun kaldırıldığı ve öğrencilerin eğitim masraflarını karşılamak için kredi almak zorunda kaldığı kredi sistemi döneminde biriktiren eski öğrencilerden oluşuyor. Ilja da bunlardan biri.
“Borçlanmak zorunda kaldılar”
Temel öğrenci bursunun kaldırılması nedeniyle yıllarca çok sayıda öğrencinin borç almak zorunda kalmasının büyük bir sorun olduğunu belirten Amsterdam Üniversitesi’nde makroekonomi alanında öğretim görevlisi ve ekonomist Ciara van Krevel, şöyle konuşuyor:
“Bakan, öğrencilere borçlanmaktan korkmamaları gerektiğini özellikle vurguladı. Bu da daha fazla kişinin borç almasına neden oldu.”
“Borçlanmak gerekliydi”
Öğrencilerin eğitim hayatları boyunca yüksek miktarda borçlanmasının birçok farklı nedeni bulunuyor.
Hollanda Ulusal Öğrenci Birliği’ne (LSVb) göre bazı öğrenciler, örneğin aile yakınlarına bakım hizmeti verdikleri için eğitimlerinin yanında çalışamıyor.
Bir başka neden de öğrencinin başlangıçta yanlış bir bölüm seçmesi ve daha sonra başka bir bölüme geçmesi olabiliyor.
LSVb Başkanı Evy Kras, “Bu tamamen kişisel bir durum. Ancak elbette hiç kimse yüksek miktarda eğitim borcu biriktirmeyi seçmez” diyor.
Üniversitelerarası Öğrenci Platformu (ISO) ise daha fazla borçlanan öğrencilerin çoğu zaman ailelerinden maddi destek alamadığını, daha uzun süre eğitim görmek zorunda kaldığını ve bu süreçte başka sosyal yardımlardan da yararlanamaz hale geldiğini belirtiyor.
ISO Başkanı Allis Richardson, “Özellikle bu öğrenci grupları için eğitimlerini sürdürebilmek adına borçlanmak çoğu zaman bir zorunluluk” diyor.
Yüksek eğitim borcu, ancak iş yok
Ilja, 2019 yılında Amsterdam Üniversitesi’nde Sosyoloji lisans eğitimine başladı. Ocak 2022’de Amsterdam’da öğrenci evine çıktı.
Ancak Tiyatro Bilimleri alanındaki yüksek lisans eğitimini tamamlayamamasının ardından, maddi nedenlerle Amsterdam’dan ayrılarak Huizen’de yaşayan ailesinin yanına dönmek zorunda kaldı.
Ilja, Amsterdam’da öğrenci evinde kaldığı üç yıl boyunca kredi çekerek geçimini sağladı.
“İlk yıl ayda 450 avro ile başladım. Ancak daha sonra daha fazlasına ihtiyacım olduğunu fark ettim.”
Zamanla aldığı kredi miktarı izin verilen en yüksek seviyeye ulaştı.
Ilja, “Bunu kira ve market masraflarını karşılamak ve aynı zamanda sosyal bir hayat sürdürebilmek için yaptım” diyor.
Bunun yanı sıra Ilja, bir yıl boyunca üniversitenin öğrenci tiyatro topluluğunda yönetim kurulunda görev yaptı. Bu görev oldukça fazla zaman ve emek gerektiriyordu.
“Bu nedenle bir yıl daha kredi almak zorunda kaldım. Çünkü bu görev karşılığında yarı zamanlı bir ücret alıyordum.”
Eğitim kredilerinde faiz
Öğrenci kuruluşu ISO, hükümete öğrencilerin mali durumlarını güçlendirmeye yönelik koalisyon anlaşmasında verilen sözleri hayata geçirme çağrısında bulunuyor.
VVD, CDA ve D66 tarafından hazırlanan koalisyon anlaşmasında, öğrencilerin mali durumlarının güçlendirilmesine yönelik çeşitli hedefler yer alıyor.
Bunlardan biri, eğitim kredilerindeki faiz oranının en fazla yüzde 2,5 olması.
Eğitim kredilerinin faiz oranı son yıllarda yükseldi. Şu anda faiz oranı yüzde 2,33 seviyesinde. DUO, 2027 yılı için uygulanacak faiz oranını çarşamba günü açıklayacak.
Faiz oranının yükselmesi halinde, mevcut ve eski öğrencilerin sabit faiz dönemleri sona erdiğinde geri ödemek zorunda oldukları miktar da artacak.
Ilja’nın eğitim borcu ise şimdilik peşini bırakmıyor.
Bir buçuk yıldır iş başvuruları yapan Ilja, elinde diploması olmasına rağmen hâlâ iş bulamadı ve ailesinin yanında yaşıyor.
“Yakın gelecekte kendime bir ev bulabileceğime dair güvenim yok” diyor.