Hollanda’da D66, VVD ve CDA’dan oluşan koalisyon hükümeti hafta sonunu da dağılmadan atlattı. Parti liderleri, bozulan iş birliğini yeniden canlandırmaya çalışıyor. Hükümetin yoluna devam etmesi hâlâ hedef olarak görülse de erken hükümet düşüşü ihtimali de gündemdeki yerini koruyor.

Niels Klaassen ve Elodie Verweij – 15 Kasım 2026

Koalisyon ortakları önce hükümetin planları üzerinde anlaşmazlığa düştü. Şimdi ise krizin nasıl aşılacağı konusunda da aynı fikir ayrılıklarını yaşıyor.

Hilversum’daki De Zwaluwenberg Malikanesi’nde hafta sonu boyunca gerçekleştirilen üst düzey görüşmelerin ardından siyasi tablo hâlâ oldukça kırılgan. Hollanda Hükümet Enformasyon Servisi (RVD), görüşmelerin devam edeceğini açıkladı. Açıklamada, hafta sonu yapılan temasların “verimli ve yoğun görüşmeler” olduğu belirtildi.

Kriz görüşmeleri pazartesi günü Lahey’deki Catshuis’te devam edecek. Taraflar şimdilik daha fazla açıklama yapmaktan kaçınıyor.

Hükümetin yeniden yoluna devam etmesi hâlâ hedef olarak gösteriliyor. Ancak bunun ne ölçüde mümkün olduğu belirsizliğini koruyor.

Hafta sonu boyunca sessizlik hâkimdi

Hafta sonu boyunca taraflar arasında tam bir sessizlik yaşandı. Hollanda siyasetinde bu durum, tarafların kamuoyuna açıklama yapmadan müzakereleri sürdürmesi anlamına geliyor. Normal şartlarda bu sessizlik, görüşmelerde somut ilerleme kaydedildiğinin işareti olarak değerlendiriliyor.

Başbakan Rob Jetten, hükümeti kurtarmak amacıyla kriz görüşmelerini cumartesi gününden itibaren Hilversum’a taşıdı. Böylece kameraların ve kamuoyunun gözünden uzak bir ortamda, hükümeti ayakta tutmanın yollarını aradı.

Ancak Jetten’in hükümeti yeniden canlandırabilmesi için siyasi açıdan büyük bir başarıya ihtiyacı var.

Vergi planı ve sol partilerle yapılan anlaşma nedeniyle koalisyon ortakları arasında geçtiğimiz hafta ciddi bir kriz yaşandı. VVD lideri Dilan Yeşilgöz ise cuma akşamı yaptığı açıklamayla gerilimi daha da artırdı.

Yeşilgöz, Lahey’deki kriz toplantısının ardından mevcut azınlık hükümetinin başarısız olduğunu belirterek koalisyonun fiilen sona erdiği mesajını verdi.

VVD lideri, “Şu anki hâliyle, azınlık hükümeti olarak bu kabine başarısız bir deneydir” dedi.

VVD hükümetin sağa kaymasını istiyor

VVD, hükümetin hem politikalar hem de siyasi iş birlikleri açısından daha sağa yönelmesini talep ediyor.

Bu talep, JA21 gibi bir partiyle daha kalıcı bir iş birliğini ve şirketlere yönelik yeni bir destek paketini gündeme getirebilir. Söz konusu pakette, özellikle işletmelerin yararına olacak vergi düzenlemeleri ve ekonomik önlemlerin yer alması beklenebilir.

Ancak D66 ve CDA bu önerilere sıcak baksa bile, bunun başarıya ulaşacağının garantisi yok. Çünkü D66, VVD ve CDA’nın Temsilciler Meclisi’nde (Tweede Kamer) tek başına çoğunluğu bulunmuyor.

Dolayısıyla koalisyonun politikalarını daha sağa çekmesi durumunda sol muhalefetin buna sert tepki göstermesi bekleniyor.

Partilerin bu tür uzlaşma seçenekleri üzerinde çalışıp çalışmadığı ise henüz netlik kazanmış değil.

Jetten: Üçümüz de içinde bulunduğumuz durumdan rahatsızız

Buna rağmen VVD’nin koalisyondan hemen ayrılmak istemediği anlaşılıyor. Aksi durumda parti şimdiye kadar hükümetten çekilmiş olabilirdi.

D66 lideri ve Başbakan Rob Jetten de hükümetin yeniden yapılandırılarak yoluna devam etmesi gerektiğini kabul ediyor. Ancak bu sürecin nasıl gerçekleştirileceği henüz açıklığa kavuşmuş değil.

Jetten cuma günü yaptığı açıklamada, “Buradan kavga ederek ayrılmamış olmamız, üç partinin de gerekli olanı yapmak istediğini gösteriyor. Üçümüz de içinde bulunduğumuz durumdan rahatsızız” ifadelerini kullandı.

CDA Başbakan Yardımcısı Bart van den Brink de görüşmelerin sürdürülmesinden yana olduğunu belirtti.

Van den Brink, “Partiler arasında iş birliği aramanın ağır bir sorumluluk olduğuna inanıyorum” dedi.

Ancak VVD’nin tutumuna yönelik eleştirisini de dile getiren Van den Brink, “Öfkeli olmanız, haklı olduğunuz anlamına gelmez” ifadelerini kullandı.

Koalisyonda güven ciddi biçimde sarsıldı

D66, VVD ve CDA’dan oluşan koalisyon hükümeti resmî olarak varlığını sürdürüyor. Ancak ortaklar arasındaki güven ciddi ölçüde zedelenmiş durumda.

Siyasi kriz doğrudan vergi planı üzerindeki anlaşmazlıktan kaynaklansa da üç parti arasındaki temel güvensizliğin çok daha öncesine dayandığı belirtiliyor.

Bu anlaşmazlık, vergi planı etrafında patlak verdi.

Başlangıçta hükümetin hazırladığı vergi planı, Temsilciler Meclisi’nde kıl payı çoğunluk sağlayabilecek durumdaydı. Ancak Senato’da (Eerste Kamer) yeterli desteğin bulunup bulunmayacağı belirsizdi.

Bunun üzerine D66 ve CDA, Jesse Klaver’in liderliğindeki PRO ve Laurens Dassen’in temsil ettiği Volt’un desteğiyle vergi planını yeniden düzenledi.

Daha sonra hazırlanan kapsamlı paket, DENK ve Hayvanları Koruma Partisi’nin (Partij voor de Dieren) desteğiyle Temsilciler Meclisi’nden geçirildi.

Böylece hükümet, vergi planını sol partilerle iş birliği yaparak kabul ettirmiş oldu.

VVD öfkeli: ‘Yeniden başlangıç’ istiyor

Bu gelişme koalisyon ortağı VVD’nin büyük tepkisine yol açtı. Dilan Yeşilgöz, partisinin devre dışı bırakıldığını ve kendilerine danışılmadan karar alındığını düşündü.

Sol partilerle yapılan anlaşmayı kendilerine yönelik bir ihanet olarak değerlendiren Yeşilgöz, koalisyonun yeniden yapılandırılmasını, başka bir ifadeyle bir “reset” yapılmasını talep etti.

Ancak VVD şu ana kadar hükümetten ayrılmadığı için parti mensupları, hükümet politikalarını savunmaya ve uygulamaya devam etmek zorunda.

Bu nedenle Maliye Bakanı Eelco Heinen’in (VVD), koalisyon krizi daha da büyümez ve hükümet dağılmazsa, partisinin şiddetle karşı çıktığı vergi planını Senato’da savunması gerekecek.

Hollanda siyasetinde gözler şimdi pazartesi günü Catshuis’te yapılacak yeni görüşmelere çevrildi. Bu toplantıların, üç partili koalisyonun geleceği açısından belirleyici olması bekleniyor.

AD