Hollanda’da dini kurallara göre gerçekleştirilen hayvan kesimini doğrudan ilgilendiren 36 769 sayılı yasa teklifi, Temsilciler Meclisi’ne sunuldu. Teklifin kabul edilmesi hâlinde, kesim öncesinde bayıltılmadan yapılan İslami helal kesim ve Yahudi koşer kesimi uygulamalarındaki mevcut istisnanın kaldırılması gündeme gelecek.
Hollanda Diyanet Vakfı (HDV), din özgürlüğünün ve dini azınlıkların haklarının korunması amacıyla “Bu Yasa Teklifine DUR Diyelim!” sloganıyla bir kampanya başlattı. Vakıf, hayvan refahı ile din özgürlüğünün karşı karşıya getirilmemesi gerektiğine dikkat çekerek kamuoyunu kampanyaya destek vermeye çağırdı.
Dini kesim uygulamaları yeniden tartışma konusu
Hollanda’da Hayvanlar Partisi (Partij voor de Dieren) tarafından hazırlanan ve parti lideri Esther Ouwehand’ın öncülüğünde Meclis’e sunulan yasa teklifi, hayvanların kesimden önce bayıltılmasını zorunlu hâle getirmeyi amaçlıyor.
Teklifin temel gerekçesi, kesim sırasında hayvanların yaşadığı acı ve sıkıntının azaltılması olarak açıklanıyor. Ancak düzenleme, mevcut dini kesim istisnasını da ortadan kaldırmayı öngördüğü için Hollanda’daki Müslüman ve Yahudi toplumlarının tepkisine neden oluyor.
Henüz yasalaşmamış olan teklif, Meclis sürecinde kabul edilmesi hâlinde önemli değişikliklere yol açabilecek.
Helal kesim açısından ne değişecek?
Hollanda’da genel uygulama olarak hayvanların kesimden önce bayıltılması gerekiyor. Ancak İslam ve Yahudilikteki dini kesim yöntemleri için belirli şartlar çerçevesinde istisna uygulanıyor.
Yeni yasa teklifi, bu istisnanın kaldırılmasını ve dini usullere göre gerçekleştirilen kesimlerde de önceden bayıltma işleminin zorunlu olmasını öngörüyor.
Bazı Müslüman ve Yahudi dini otoriteleri, kesim öncesinde bayıltma işleminin dini kurallarla bağdaşmadığını savunuyor. Bu nedenle teklifin yasalaşması, söz konusu toplulukların dini inançlarına uygun et temin etmesi ve mevcut kesim uygulamalarını sürdürmesi bakımından önemli sonuçlar doğurabilir.
Öte yandan düzenleme, bütün helal sertifikalı ürünlerin veya helal et satışının doğrudan yasaklanması anlamına gelmiyor. Tartışmanın merkezinde, hayvanların önceden bayıltılmadan kesilmesine izin veren mevcut istisnanın kaldırılması bulunuyor.
Teklif yalnızca helal ve koşer kesimini kapsamıyor
Meclis’e sunulan yasa teklifi, hayvan refahını artırmaya yönelik başka düzenlemeler de içeriyor. Bunlar arasında:
- Domuzların CO₂ gazıyla bayıltılması yönteminin yasaklanması,
- Tavuk, ördek ve hindilerin elektrikli su banyosuyla bayıltılması yönteminin kaldırılması,
- İleri derecede gebe hayvanların kesimhaneye taşınmasının önlenmesi,
- Kümes hayvanlarının taşıma kasalarından konveyör bantlarına bilinçsiz şekilde boşaltılmasının önüne geçilmesi bulunuyor.
Bu maddeler, teklifin yalnızca dini kesim yöntemlerini değil, mezbahalardaki genel uygulamaları da değiştirmeyi hedeflediğini gösteriyor.
Teklif yalnızca helal ve koşer kesimini kapsamıyor
Meclise sunulan düzenleme, hayvan refahını artırmayı amaçlayan daha geniş kapsamlı önlemler içeriyor. Teklifte yer alan diğer başlıca maddeler şöyle:
- Domuzlarda CO₂ ile bayıltma yönteminin yasaklanması
- Tavuk, ördek ve hindilerde elektrikli su banyosuyla bayıltma yönteminin kaldırılması
- İleri derecede gebe hayvanların kesimhaneye taşınmasının önlenmesi
- Kümes hayvanlarının taşıma kasalarından konveyör bantlarına bilinçsiz şekilde boşaltılmasına son verilmesi
Bu maddeler, teklifin yalnızca dini kesim uygulamalarına odaklanmadığını; genel kesim süreçlerine ilişkin yöntemleri de değiştirmeyi hedeflediğini gösteriyor.
Haber: Mustafa Koyuncu