Hollanda Kraliyet Ailesi Oranjes’in ülkenin sömürge geçmişindeki rolüne ilişkin araştırmanın sonuçları farklı tepkilere yol açtı. Başbakan Jetten, Kral Willem-Alexander’ın bizzat böyle bir araştırma başlatmış olmasından “derinden etkilendiğini” söyledi. The Black Archives’ın kurucularından Mitchell Esajas ise kralın açıklamasını yetersiz bulduğunu belirterek kendisine 2023 yılında verilen kraliyet nişanını iade ediyor.
Araştırmanın başkanı Gert Oostindie, araştırma raporunu Kral Willem-Alexander’a sundu. © ANP
Raporda, Oranjes’in sömürge politikaları üzerinde sınırlı bir etkiye sahip olduğu, ancak köleliği ve sömürge sistemini yapısal olarak desteklediği, finanse ettiği ve askeri güç kullanarak sürdürdüğü belirtiliyor.
Araştırmaya göre Oranjes, sömürge sömürüsünden yüz milyonlarca avro kazandı. Buna karşın, transatlantik köle ticaretinden elde edilen kazançlarının dikkat çekici biçimde çok düşük olduğu ifade ediliyor.
Başbakan Jetten, araştırmanın sonuçlarının “sömürge geçmişi nedeniyle acı yaşamış insanlar için uzlaşmaya katkı sağlamasını” umduğunu söyledi. Jetten ayrıca, “sömürge geçmişinin günümüze uzanan etkileri konusunda daha fazla farkındalık oluşması gerektiğini” belirtti.
Yeni tazminat ödemesi yok
Araştırmanın ardından yeni bir telafi veya tazminat programı başlatılmayacak. Başbakan Jetten, hükümetin kölelik geçmişi nedeniyle yapılan özürlerin ardından hâlihazırda çok yıllı bir program yürüttüğünü söyledi.
Jetten, “Bu konuda zaten yoğun bir şekilde çalışıyoruz” dedi. Mevcut planlar için “önemli miktarda finansman ayrıldığını” belirten Jetten, hükümetin 2023 yılında, hükümet ve kralın kölelik geçmişi nedeniyle yaptığı özürlerin ardından bu çalışmalar için 200 milyon avro ayırdığını hatırlattı.
“Sözler yeterli değil”
The Black Archives ve New Urban Collective’in kurucularından Mitchell Esajas, 2023 yılında kendisine verilen kraliyet nişanını iade edeceğini açıkladı. Esajas, Kral Willem-Alexander’ın araştırmanın sunulmasının ardından yaptığı açıklamayı yeterince güçlü bulmadığını söyledi.
Esajas, araştırmanın sonuçlarının kendisi açısından şaşırtıcı olmadığını belirtti. Kraliyet ailesinin araştırmaya göre kölelik ve sömürgecilikten çeşitli şekillerde fayda sağladığına dikkat çekti.
Esajas, “Ekonomik ve ırksal eşitsizlikler devam ettiği sürece uzlaşma ve birlik konusundaki sözler yeterli değil” dedi.
Kralın araştırmayı yaptırmasını takdir ettiğini belirten Esajas, bunun aynı zamanda siyah toplulukların yıllardır sürdürdüğü mücadelenin bir sonucu olduğunu ifade etti. Kendisine verilen nişanı, toplumsal çalışmalarının takdiri olarak gördüğünü belirten Esajas, ancak araştırmanın sonuçları nedeniyle artık bu nişanı taşımak istemediğini söyledi.
Somut adım çağrısı
Surinam’da Afro-Surinam kültürünü ve mirasını korumak amacıyla faaliyet gösteren Afrikan Kulturu fu Sranan (NAKS) kuruluşu da Kral Willem-Alexander’ın somut adımlar atmasını umuyor.
NAKS Başkanı Siegmien Staphorst, “Kral ayrıca bizden af diledi ve bu affı aldı. Şimdi somut adımlar atması gerekiyor” dedi.
Kral Willem-Alexander, Oosterpark’ta düzenlenen Ulusal Kölelik Geçmişini Anma Töreni sırasında kölelik geçmişi nedeniyle özür dilemişti. © ANP
Afro-Surinam kuruluşlarının ortak çalışması kapsamında, kölelik ve sömürgecilik döneminin yol açtığı eşitsizliklerin hangi alanlarda devam ettiğini ortaya koymak amacıyla bilimsel bir araştırma da yürütülüyor.
Araştırmada sağlık, eğitim, konut, arazi meseleleri ve kültürün yanı sıra toprak hakları gibi alanlarda yaşanan gerileme ve eşitsizliklerin, kölelik döneminden sonraki nesillerin toplumsal hayata katılımını olumsuz etkilediğinin ortaya konulması hedefleniyor.
AD