Avrupa Komisyonu, uzun tereddütlerin ardından nihayet İsrail’e baskı yapmak için kendi önerilerini sunuyor. Komisyon, İsrail’in AB ile İsrail arasındaki Ortaklık Anlaşması kapsamında sahip olduğu ticaret avantajlarının askıya alınmasını öneriyor. Komisyon ayrıca iki İsrailli bakana ve şiddet yanlısı yerleşimcilere yaptırım uygulamak istiyor.
AB, yaptırımları İsrail’in insan haklarına saygı konusundaki anlaşmalara uymayı reddetmesi nedeniyle uygulamak istiyor. Haziran ayında Dışişleri Bakanı Kallas, İsrail’in insan haklarını ihlal ettiği sonucuna varmıştı.
O dönemde Kallas, AB ülkelerinin İsrail’i iyileştirmeye ikna etmek için alabileceği on olası önlemden oluşan bir liste sunmuştu, ancak şimdiye kadar AB ülkeleri arasında bu önlemleri uygulamaya koymak için yeterli destek yoktu.
Bu çıkmazı aşmak amacıyla Komisyon, dışişleri bakanlarının yakında oylama yapması beklenen somut önlemlerden oluşan bir paket öneriyor.
Ceza Yok
“Amaç İsrail’i cezalandırmak değil,” diyor Dışişleri Bakanı Kallas. “Amaç, sahadaki durumu iyileştirmek.” Komisyon Başkanı von der Leyen’e göre, Gazze’deki korkunç olaylar durdurulmalı: “Derhal ateşkes sağlanmalı, insani yardımlar engelsiz bir şekilde ulaştırılmalı ve Hamas rehineleri serbest bırakmalı.” AB muhabiri Chris Ostendorf:
“Önerilen bu önlemlerin gerçekten hayata geçip geçmeyeceği henüz belli değil. Bireylere yönelik yaptırımlar, 27 AB üye ülkesinin oybirliğiyle karar almasını gerektiriyor. Ticaret yardımlarının askıya alınması ise ülkelerin büyük çoğunluğunun desteğini gerektiriyor. AB ülkeleri şimdiye kadar mümkün olan en hafif yaptırım biçimi olan araştırma iş birliğinin durdurulması konusunda bir anlaşmaya varamadı.
Ancak asıl endişe, Komisyon’un vermek istediği siyasi mesaj. Özellikle Avrupa Parlamentosu’ndaki sol partilerden gelen yoğun baskılar altında, Komisyon Başkanı von der Leyen yaptırımlara karşı duruşunu terk etti. Bu, kendisini İsrail dostu olarak tanımlayan Alman Hristiyan Demokrat için önemli bir adım.
Komisyon ayrıca yaptırımların asla uygulanmaması umudunu vurguluyor. İsrail’in siyasi baskılara duyarlı olması, Gazze Şeridi’ne daha fazla gıda girişine izin vermesi ve iki devletli çözümü engelleyen yerleşim politikasını sona erdirmesi umuluyor.”
En kapsamlı öneri ise İsrail’in AB’deki ticaret yardımlarının askıya alınması. Ticaret normal şekilde devam edecek, ancak AB’nin İsrail’e uyguladığı tercihli tarifeler askıya alınacak. Bu, örneğin İsrail’in AB’ye ihraç ettiği hurma, meyve ve diğer tarım ürünleri için geçerli.
AB, İsrail’in en büyük ticaret ortağı: İsrail’in mal ticaretinin %32’si AB’ye gidiyor. Avrupa Komisyonu’na göre, bu avantajların askıya alınması İsrail’e yıllık yaklaşık 227 milyon avroya mal olacak.
Aşırı Sağcı Bakanlar
Komisyon ayrıca, aşırı söylemleriyle iki devletli çözümü engelleyen aşırı sağcı bakanlar Ben-Gvir ve Smotrich’e yaptırım uygulanmasını öneriyor. Hollanda, her ikisine de giriş yasağı koydu.
Şiddet yanlısı yerleşimciler ve kısmen Gazze’de, kısmen de işgal altındaki Batı Şeria’da yaşayan on Hamas üyesi de AB yaptırım listesine eklenecek.
Bu tür yaptırımlar tüm ülkelerin onayını gerektiriyor. Geçtiğimiz hafta Von der Leyen, Avrupa Komisyonu’nun İsrail’deki çeşitli projelere finansman sağlamayı durduracağını duyurdu. Bu, 20 milyon avroluk bir tutarı içeriyordu. Komisyon’un tek başına alabileceği tek önlem budur.
‘Çılgın‘
X’e yanıt olarak İsrailli Bakan Gideon Sa’ar, Avrupa Komisyonu’nun önerilerini “ahlaki ve politik olarak çılgın” olarak nitelendirdi. Sa’ar, bugüne kadar defalarca olduğu gibi, AB üye ülkelerinin önerileri engellemesini umuyor. Ayrıca İsrail’in AB’yi dinlemeyeceğini de belirtti. “İsrail, Avrupa’daki dostlarının yardımıyla, varoluşsal bir savaş içinde olduğumuz şu dönemde bize zarar verme girişimlerine karşı mücadele etmeye devam edecek. İsrail aynı şekilde misillemede bulunacak; umarız bu noktaya gelmek zorunda kalmaz.”
@aa