İlhan KARAÇAY araştırdı ve yazdı:

Bakanların bile ‘voor’ ve ‘van’ diye ikiye ayrıldığı Hollanda’da, Devlet Sekreterliği de Bakan niteliğinde ama Bakan olarak anılmıyorlar.

Dördüncü Rutte hükûmeti, üç Devlet Sekreterinin, yurt dışında kendilerini ‘Bakan’ olarak takdim etmelerine izin verdi.

Kral Willem Alexander’in huzurunda yemin eden 29 kişilik Hollanda hükûmeti içinde yer alan Günay Uslu ve Dilan Yeşilgöz, Sigrid Kaag ve diğerleri gibi el kaldırarak, ‘Her şeye kadir olan Allah bana yardım et’ Hıristiyan yemini yerine, ‘Beyan ve taahhüt ederim ki’ demekle yetindiler.

10 Ocak 2022 tarihinde, Kraliyet Sarayı merdivenlerinde poz vererek göreve başlayan, aralarında Günay Uslu ve Dilan Yeşilgöz’ün de bulunduğu 29 kişilik dördüncü Rutte hükûmeti’nin, hepimize hayırlı olması dileğiyle, Hollanda yönetim biçimindeki bilinmeyenleri sizlere sunacağım.

Hollanda siyaset tarihinde yer alan bazı adlandırmalar, bizim adlandırmalarımız ile benzeşmediği için, bize en anlaşılır adlandırmayı seçerek sizlere sunmuşumdur.

Tıpkı, Commissaris der Koning (Vali), Belediyelerde Wethouder (…den sorumlu Başkan Yardımcısı) ve Staatsecretaris (….den sorumlu Devlet Bakanı) gibi.

Şahsımın, ‘……den sorumlu Devlet Bakanı’ olarak nitelediğim “Staatsecretaris” deyimi, bizim yönetim sistemimize en iyi bu şekilde yakışıyor.

Bugün göreve başlayan dördüncü Rutte hükûmetinden yapılan ilginç bir açıklamaya istinaden, bu konuyu yeniden araştırdım.

Rutte hükûmetinin dün yapmış olduğu açıklamada, hükûmette yer alan 8 Devlet Sekreteri’nden üçü, yurt dışında kendilerini ‘Bakan’ olarak takdim edebilecekler.

Açıklamada şöyle deniliyor: “Kraliyet İşlerinden Sorumlu Devlet Sekreteri Alexandra van Huffelen, İltica ve Göçten sorumlu Devlet Sekreteri Erik van der Burg ve Alt Yapı ve Su İşlerinden Sorumlu Devlet Sekreteri Vivianne Heijnen, görülen lüzum üzerine, yurt dışında kendilerini ‘Bakan’ olarak takdim edebilecekler.”

Geçmişte, Dış Ticaret ve Kalkınma İşbirliği Devlet Sekreteri’ne de, yurt dışında kendisini ‘Bakan’ olarak takdim etme hakkı verilmişti.

Şahsımın, bugüne kadar ‘….den sorumlu Devlet Bakanı’ olarak adlandırdığım Staatsecretaris deyiminin, bazı durumlarda, yurt dışında ‘Bakan’ olarak takdim edilebileceğini okuyunca şaşırdım ve yeniden araştırdım ve bakınız neler buldum.

Bakanlar, Bakanlığın patronudur. Bakanlıklarda, bir konu hakkında yasalar ve kurallar yapılır.

Bakanlıklarda bazen o kadar yoğun iş olur ki, Bakan bu işlerle tek başına baş edemez. Bu nedenle Bakan için bir Devlet Sekreteri atanır. Finans Bakanlığında o kadar çok iş var ki, bu Bakanlığa iki Devlet Sekreteri atanır.

Bir Devlet Sekreteri, kendisine verilen konudan sorumludur. Örneğin, Devlet Sekreteri Alexandra van Huffelen, geçtiğimiz yıllarda, vergi daireleri tarafından zarara uğratılan ailelerin sorunlarını üstlenmiştir. Bu büyük sorunu Bakan tek başına çözemeyeceği için, sorunu çözmek Devlet Sekreteri’ne kalmıştı.

(Geçmişte, Devlet Sekreteri yapılan Nebahat Albayrak da, yasal ikameti olmayan yabancılara af konusunda yetkili kılınmıştı.)

Bakan hasta olduğu zaman, Devlet Sekreteri Bakan’ın yerine geçer ve toplantılarda da Bakan’ı temsil eder.

Bir Devlet Sekreteri, parlamentoda üstlendiği konular hakkındaki sorulara cevap verir. Parlamento, Bakan’ı olduğu gibi, Devlet Sekreteri’ni de görevinden azleder.

Bakanlar ile Devlet Sekreterleri arasında tabii ki benzerlikler vardır. Ama, Bakanlar Hükümette yer alırlar ama Devlet Sekreterleri yer almazlar.

Hükümet, Kral başta olmak üzere Başbakan ve Bakanlardan oluşur. Devlet Sekreteri, bağlı olduğu Bakan’ın olmadığı zamanlarda Bakan’ı temsil eder. Devlet Sekreteri, üstlendiği konu hakkında bilgi vermesi gerektiği zamanlarda Hükümet toplantısına katılır.

Bir Bakan yılda 170.000 Euro maaş alırken, bir Devlet Sekreteri 160.000 Euro maaş alır.

Hollanda’da Bakanlar arasında da bir ayrıcalık vardır.

Hollandaca bilmeyenler için anlaşılması zor olacak ama, Hollanda’daki Bakanlıklar arasında da önem bakımından farklılıklar vardır.

Minister ‘voor’ ve Minister ‘van’ unvanları arasında fark vardır. Unvanı ‘Minister voor’ olan, unvanı ‘Minister van’ olandan daha önemsizdir.

‘Minister voor’ diye anılan, sadece kendi konusuyla ilgilenir.

Bakanlığın tam patronu, ‘Minister van’ unvanını taşıyandır.

Yukarıdaki ‘voor’ tanımlaması, tıpkı Devlet Sekreterliği gibidir. Tek fark, Minister voor hükûmette yer alıyor ama Devlet Sekreteri yer almıyor.

Yeni kabinede sekiz Bakan ‘voor’ olarak tanımlanmış. (Görevleri Devlet Sekreteri gibi ama kabine içinde yer alıyorlar) Daha önceki kabinde bu sayı üç idi. Şimdiki kabineye fazladan 5 ‘voor’ ünvanlı Bakan atandı.

İsterseniz bir örnek vereyim: Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanlığı alttaki gibi üçe ayrılmış.

Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Robert Dijkgraaf (Asıl Bakan)

Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs Dennis Wiersma (İlk-Orta Öğrenim Bakanı)

Kültür ve Medyadan sorumlu Devlet Sekreteri Günay Uslu.

Sonuç:

Yukarıda okuduklarınız, resmi belgede yer alanların tam tercümesidir.

Şimdi, tanımlama şekli Türkiye’de olmayan Hollanda unvanlarının nasıl işlerlik kazanacağını anlatabilmek için, bizim yeni isimler bulmamız gerekiyor.

Ne dersiniz, Hollandalıların Devlet Sekreteri diye adlandırdıkları görevi üstlenenlere biz ne diyelim? Kabine içinde Bakan gibi görev üstlenmiş olan, Kralın önünde yemin törenine katılan ve meclise hesap veren Devlet Sekreteri’ne, ‘….‘den sorumlu Devlet Bakanı’ demeye devam edelim mi?

Ben şahsen bu konuda sizlerden gelecek olan reaksiyonlara göre bir karar vereceğim.

Hükümetin, sadece üç Devlet Sekreterine, yurt dışında kendilerini ‘Bakan’ olarak takdim etmelerine izin verişi, diğerleri için haksızlık olmaz mı?

Yakında: Günay Uslu ve Dilan Yeşilgöz biyografileri.…

4’üncü Rutte Kabinesi’nde yer alan Bakanlar;

  1. – Mark Rutte (VVD): Başbakan
  2. – Sigrid Kaag (D66): Finans Bakanı
  3. – Wopke Hoekstra (CDA): Dışişleri Bakanı
  4. – Liesje Schreinemacher (VVD): Dış Ticaret ve Kalkınma İşbirliği Bakanı
  5. – Dilan Yesilgöz (VVD): Adalet ve Güvenlik Bakanı
  6. – Franc Weerwind (D66): Yasaları Koruma Bakanı
  7. – Eric van der Burg (VVD): İltica ve Göç’ten sorumlu Devlet Bakanı
  8. – Hanke Bruins Slot (CDA): İçişleri ve Kraliyet İlişkileri Bakanı
  9. – Hugo de Jonge (CDA): İskân ve Konut Planlama Bakanı
  10. – Alexandra van Huffelen (D66): Kraliyet İlişkilerinden sorumlu Devlet Bakanı
  11. – Robbert Dijkgraaf (D66): Eğitim, Kültür ve Bilim Bakanı
  12. – Dennis Wiersma (VVD): İlk ve Orta Öğretim Bakanı
  13. – Günay Uslu (D66): Kültür ve Medyadan sorumlu Devlet Bakanı
  14. – Marnix van Rij (CDA): Hazineden sorumlu Devlet Bakanı
  15. – Aukje de Vries (VVD): Gümrük ve Nakdi Yardım Bakanı
  16. – Kajsa Ollongren (D66): Savunma Bakanı
  17. – Christophe van der Maat (VVD): Savunmadan sorumlu Devlet Bakanı
  18. – Mark Harbers (VVD): Alt Yapı ve Su İşleri Bakanı
  19. – Vivianne Heijnen (CDA): Alt Yapı ve Su İşlerinden sorumlu Devlet Bakanı
  20. – Micky Adriaansens (VVD): Ekonomi Bakanı
  21. – Rob Jetten (D66): İklim ve Enerji Bakanı
  22. – Hans Vijlbrief (D66): Maden İşlerinden sorumlu Devlet Bakanı
  23. – Henk Staghouwer (ChristenUnie): Tarım, Doğa ve Gıda Bakanı
  24. – Christianne van der Wal (VVD): Doğa ve Azot Bakanı
  25. – Karien van Gennip (CDA): Sosyal İşler ve İstihdam Bakanı
  26. – Carola Schouten (ChristenUnie): Yoksulluk, Emeklilik ve Katılım Bakanı
  27. – Ernst Kuipers (D66): Sağlık, Refah ve Spor Bakanı
  28. – Conny Helder (VVD): Uzun Süreli Bakım ve Spor Bakanı
  29. – Maarten van Ooijen (ChristenUnie): Gençlik ve Önlem Almadan sorumlu Bakanı